
Nie ma chyba bardziej oklepanego tytułu dla menadżerów niż „Sztuka Wojny” Sun Tzu. Starożytny traktat, który w drugiej połowie XX wieku przeżył swoją drugą młodość jako podręcznik dla zarządców w korporacyjnym biznesie. Skąd taka surowa ocena? Wystarczy spojrzeć na wyniki wyszukiwania w sklepie internetowym Amazon. Traktat Sun Tzu, o objętości niecałych stu stron, został bowiem opracowany na niezliczoną liczbę sposobów.

Współcześni autorzy tworzą na jego podstawie podręczniki do zarządzania w biznesie (dla małych i dużych przedsiębiorstw), poradniki dla kobiet, które mają im pomóc wygrać biznesowy bój z mężczyznami, a nawet... jak przy pomocy rad z książki pokonać raka. Taka duża liczba publikacji, które stanowią wariację na temat dzieła starożytnego filozofa, dostosowane do potrzeb współczesnego odbiorcy sprawiło, że obecnie jest traktowany jako jeden z najbardziej wyeksploatowanych tytułów, który w świadomości zapytanej osoby jest zbiorem banalnych frazesów o ciągłym doskonaleniu i poznawaniu siebie. Sięgamy więc do źródeł i wybieramy ze „Sztuki Wojny” 5 tez, które musisz znać.
Sun Tzu, "Sztuka Wojny"
Dobry dowódca otacza się mądrymi ludźmi, którzy podołają jego wymaganiom – uważa Sun Tzu. Według tej myśli, przywódca musi być pewien swoich podwładnych, że nie opuszczą go podczas sytuacji kryzysowej i będą potrafili udzielić mu odpowiedniego wsparcia – swoją wiedzą lub siłą. Otoczenie się pochlebcami lub tchórzami Sun Tzu uważa za najgorsze posunięcie – oderwanie dowódcy od rzeczywistości sprawia, że poniesie szybką klęskę, przestrzega.
Dla chińskiego filozofa otoczenie nie odnosi się tylko do ludzi, lecz także terenu – nie wolno podejmować walki, kiedy przeciwnik już czeka i miał czas się przygotować lub kiedy ma przewagę terenu (na przykład jest na wzgórzu). Jeżeli już ma dojść do bitwy, mówi Sun Tzu, niech odbędzie się na twoich warunkach. Czasem warto odpuścić jedną walkę, by w kolejnej zacząć z przewagą wybranego przez siebie miejsca, podsumowuje.
Sun Tzu, "Sztuka Wojny"
Mimo że traktat powstał 2600 lat temu, starożytne Chiny już wtedy istniały problemy z administracją i urzędami. Sun Tzu wymienia, że ta grupa jest właśnie najczęściej podatna na korupcję. Chociaż współcześnie istnieje wiele mechanizmów, które blokują złe praktyki, często można usłyszeć o pewnych nadużyciach władzy. Dla Sun Tzu biurokracja ma również jasne strony – jeśli przeciwnik posiada rozbudowaną administrację, można znaleźć więcej osób gotowych do szpiegowania lub świadczenia pewnych usług za odpowiednie wynagrodzenie.
Sun Tzu, "Sztuka Wojny"
Dobry przywódca jest przygotowany i przewidujący – tak w skrócie można opisać głównie przesłanie „Sztuki Wojny”. Dla Sun Tzu cały sens działań wojennych kręci się wokół strategii – opracowanych punkt po punkt celów, które są bezwzględnie realizowane. Przywódca, ostrzega filozof, który nie posiada odpowiednio przygotowanej strategii, jest skazany z góry na porażkę – nie da się w końcu realizować planów, których się nie posiada.
Jednak zbyt kurczowe trzymanie się ustaleń też nie jest dobre, przestrzega Sun Tzu. Od tego jest taktyka – żeby umiejętnie dopasować się do okoliczności. Świat to niebezpiecznie miejsce, dlatego nie wolno stać za długo w jednym miejscu, umiejętność adaptacji do środowiska jest bardzo ważna, podkreśla autor.
Sun Tzu, "Sztuka Wojny"
Sun Tzu nie wierzył w przebłyski geniuszu – opierał się na konkretnych danych, dotyczących zarówno otoczenia, jak i wrogiej armii. Radzi, żeby nawet przed najmniejszą bitwą nie pozwalać sobie na margines błędu. Dobry dowódca jest zorganizowany i opanowany – kierowanie grupą ludzi, niezależnie jak licznej, wymaga samodyscypliny, przestrzega autor. Ta, w jego mniemaniu, nie może polegać na przeczuciach, tylko faktach i dokładnych informacjach, które można wykorzystać na swoją korzyść. Sun Tzu zdaje sobie sprawę, że jego ścieżka jest bardzo wymagająca, jednak jego zdaniem tylko w ten sposób można wygrać wojnę, a nie tylko bitwę.
Sun Tzu, "Sztuka Wojny"
Sun Tzu nie myśli o wojnie w kategoriach chwalebnego starcia – jego podejście jest bardziej pragmatyczne. Uważa, że jakikolwiek konflikt jest złem koniecznym, prowadzącym do marnowania cennych zasobów oraz strat w ludziach. Według niego najlepszy przywódca to taki, który potrafi wygrać wojnę, zanim w ogóle się zacznie. Przewidywanie wydarzeń i ruchów przeciwnika, prowadzenie polityki na zasadzie „dziel i rządź” (autor traktatu zaleca skłócenie sojuszniczych armii wroga do momentu, aż nie będą ze sobą współpracować – można w tym celu wykorzystać zarówno szpiegostwo, jak i dyplomację) oraz wyprowadzenie szybkiego, celnego ciosu, przykładowo w dowództwo wrogiej armii, doprowadzi do zaprzestania eskalacji konfliktu, który może ciągnąć się latami. Sun Tzu, uważa że cel uświęca środki – czasem poświęcenie jednego człowieka może uratować kilkutysięczne wojsko, przekonuje. Dlatego najlepiej zakończyć wojnę przed jej rozpoczęciem.
