Uchwalony w miniony piątek (25.09.2015 r.) prezydencki projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem innowacyjności, w swym zamierzeniu ma realizować potrzebę m.in. stworzenia zachęt fiskalnych do podejmowania większego ryzyka w obszarze innowacji. W sprawach tych istotne są zmiany w przepisach ustaw o PIT oraz o CIT.

REKLAMA
Uchwalony projekt ustawy, druk sejmowy nr 3948, dotyczy zasadniczo:
1) wprowadzenia i zdefiniowania działalności badawczo-rozwojowej (B+R), przy wykorzystaniu pojęć zawartych przepisach o finansowaniu nauki,
2) nowych zasad opodatkowania wnoszenia w formie aportu do spółek kapitałowych komercjalizowanej własności intelektualnej przez podmioty komercjalizujące,
3) zniesienia ulgi na nabycie nowych technologii,
4) nowych zasady odliczenia od podstawy obliczenia podatku kosztów na działalność B+R, określanych mianem „kosztów kwalifikowanych”.
W odniesieniu do nowych zasad opodatkowania aportów wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustaw o PIT i o CIT komercjalizowana własność intelektualna, to:
a) patent, dodatkowe prawo ochronne na wynalazek, prawo ochronne na wzór użytkowy, prawo z rejestracji wzoru przemysłowego lub prawo z rejestracji topografii układu scalonego oraz prawo do uzyskania powyższych praw lub prawo z pierwszeństwa – określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej,
b) autorskie prawa majątkowe do programu komputerowego,
c) równowartość udokumentowanej wiedzy (informacji) nadającej się do wykorzystania w działalności przemysłowej, naukowej lub handlowej (know-how),
d) prawa do korzystania z praw lub wartości wymienionych w lit. a-c na podstawie umowy licencyjnej.
Podmiotem komercjalizującym jest z kolei:
a) uczelnia w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym,
b) spółka celowa utworzona na podstawie art. 86a ust. 1 i art. 86b ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym,
c) Polska Akademia Nauk lub jej instytut naukowy w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk,
d) spółka utworzona na podstawie ustawy o Polskiej Akademii Nauk,
e) instytut badawczy w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych,
f) spółka utworzona na podstawie ustawy o instytutach badawczych,
g) twórca uprawniony do praw lub wartości wymienionych powyżej, czyli patentu, autorskiego prawa majątkowego do programy komputerowego, know-how, a także zawarcia umowy licencyjnej,
h) międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie odrębnych przepisów, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
- jeżeli wnosi do spółki kapitałowej komercjalizowaną własność intelektualną.
Projekt ustawy zgłoszony przez Prezydenta RP przewidywał, że do przychodów nie zaliczałoby się nominalnej wartości udziałów (akcji) w spółce kapitałowej objętych w zamian za wkład niepieniężny w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej wniesiony przez podmiot komercjalizujący oraz nie zaliczałoby się nadwyżki pomiędzy wartością komercjalizowanej własności intelektualnej, a wartością nominalną objętych udziałów przez podmiot komercjalizujący. Projektowana zmiana dotyczyła również kosztów uzyskania przychodów, których nie stanowiłyby wydatki poniesione przez wspólnika na nabycie nominalnej wartości udziałów (akcji) w spółce kapitałowej objętych w zamian za wkład niepieniężny w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej wniesiony przez podmiot komercjalizujący; wydatki takie byłyby jednak kosztem uzyskania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia tych udziałów przez podmiot komercjalizujący.
Przypomnę, że zgodnie z obowiązującymi dzisiaj przepisami za przychód z kapitałów pieniężnych uznawana jest nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce albo wkładów w spółdzielni, objętych w zamian za wkład niepieniężny (art. 17 ust. 1 pkt 9 ustawy o PIT i art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o CIT), ale przychód ten powstaje dopiero w dniu, w którym upływa okres 5 lat od dnia objęcia udziałów (akcji) w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej wniesiony przez podmiot komercjalizujący. Dzisiaj oznacza to w praktyce odroczenie w czasie terminu zapłaty podatku na 5 lat.
Ilustruje to poniższy przykład:
Państwowa jednostka badawcza (PJB) objęła udziały o wartości nominalnej 5.000 zł w kapitale zakładowym sp. z o.o., w zamian za aport – komercjalizowaną własność intelektualną – o wartości rynkowej 50.000 zł. Wartość początkowa w spółce (WNiP) wyniesie zatem 50.000 zł. W ewidencji księgowej spółki nadwyżkę wartości wkładu ponad wartość nominalną objętych w zamian udziałów należy ująć w kapitale zapasowym (agio). Oznacza to, że dla PJB przychód podatkowy (nominalna wartość udziałów objętych w zamian za aport) wyniesie 5.000 zł tyle, że podatek z tego tytułu będzie do zapłaty za 5 lat.
Z uchwalonego w miniony piątek projektu ustawy w omawianym zakresie wynika natomiast, że:
1) w przypadku podatników podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych nie ustala się przychodu i kosztów uzyskania przychodów z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej wniesiony przez podmiot komercjalizujący, jeżeli wkład został wniesiony w 2016 r. albo w 2017 r.,
2) kosztem uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), o których mowa powyżej są wydatki poniesione na ich objęcie, do wysokości nominalnej wartości tych udziałów (akcji).
Od 1.01.2016 r. (projektowana data wejścia w życie ustawy) oznaczać to będzie 2 letni brak obowiązku zapłaty podatku. Przy czym nie dotyczy to aportu w postaci autorskiego prawa majątkowego do programu komputerowego (art. 13 projektu ustawy). Działać tu zatem nadal będzie dotychczasowa reguła odroczonego w czasie terminu zapłaty podatku (art. 17 ust. 1a pkt 5 ustawy o PIT oraz art. 12 ust. 1b pkt 5 ustawy o CIT).
Tyle w projekcie ustawy, jeśli chodzi o PIT i o CIT, a co z VAT?
W obecnie obowiązujących przepisach brak jest analogicznego odroczenia terminu zapłaty podatku od towarów i usług, jeżeli wnoszący wkład niepieniężny w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej działa w charakterze podatnika podatku VAT.
Prezydencki projekt ustawy w tym względzie również nic nie zawierał, a w efekcie Sejm nic nie uchwalił.
Czynność wniesienia aportu na gruncie ustawy o VAT może przybrać dwie formy:
a) dostawę towarów – przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, zgodnie z art. 7 ustawy o VAT (np. wniesienie prototypu innowacyjnego urządzenia do spółki kapitałowej),
b) świadczenie usług – zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów, w szczególności przeniesienie praw do WNiP.
Przykład:
PJB posiada opatentowaną formułę syntezy białka, która stanowi przedmiot aportu. Czynność ta opodatkowana będzie wg stawki 23 %, jako świadczenie usługi polegającej na przeniesieniu WNiP bez możliwości stosowania stawek obniżonych.

W ujęciu zatem ustawy o VAT czynność wniesienia aportu do spółki stanowi czynność opodatkowaną, gdyż stanowi ona albo dostawę towaru, albo świadczenie usługi – w zamian za objęcie określonej ilości udziałów o określonej wartości nominalnej. Można zatem powiedzieć, że wspólnik przystępujący do spółki (lub tworzący spółkę) jest dostawcą aportu (w formie towaru lub usługi), a spółka otrzymująca aport (nabywająca towar lub usługę) jest zobowiązana w zamian za to wydać udziały o określonej wartości nominalnej, zamiast płacić cenę za przedmiot wkładu.
W naszym przykładzie wygląda to tak:
PJB wnosi w formie aportu patent na innowacyjną technologię o wartości 10.000 zł netto (stawka opodatkowania 23%), obejmując udziały o wartości nominalnej 10.000 zł. W tym przypadku podstawę opodatkowania należy określić przy zastosowaniu metody „od stu”, czyli: 10.000 x 23 % = 2.300, a zatem podatek VAT od tej czynności wyniesie 2.300 zł – do wykazania na fakturze wystawionej spółce na łączną kwotę brutto 12.300 zł. W efekcie tego spółka otrzymuje WNiP o wartości netto 10.000 zł oraz fakturę na kwotę 12.300 zł, do zapłaty w kwocie podatku VAT – 2.300 zł.
Mówiąc o wspieraniu innowacyjności dobrze byłoby dostrzec problem tych przykładowych 2.300 zł, które nowo założona spółka, powołana do komercjalizacji prac badawczych, prowadzonych np. na uczelni musi zapłacić w postaci naliczonego podatku VAT, podobnie zresztą, jak kolejna, założona przez nią spółka tupu spin-off/out z udziałem twórców, inwestorów, do której, w formie aportu wniesiona zostanie komercjalizowana własność intelektualna. Obowiązek w podatku VAT powstaje bowiem co do zasady z chwilą dokonania czynności podlegającej opodatkowaniu – w tym wypadku z chwilą wniesienia aportu w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej.
Dlatego obawiam się, że w tym aspekcie projekt ustawy może nie spełnić oczekiwań deklarowanych w tytule.