Codziennie stykamy się z wynikami ludzkiej kreatywności – dotyczy to zarówno sfery życia prywatnego, jak i wszelkich przejawów życia społecznego i gospodarczego. Biorąc do ręki książkę, gazetę, słuchając muzyki, przeglądając strony internetowe, kupując sprzęt elektroniczny albo ubranie, zwykle nie zastanawiamy się nad tym, że mamy do czynienia z wynikami pracy twórczej innych osób. Co więcej, że rezultaty twórczego działania mogą podlegać ochronie prawnoautorskiej. Z jednej strony chcąc korzystać z dóbr intelektualnych innych osób – musimy wiedzieć jak, by nie narazić się na zarzut naruszania cudzych praw, z drugiej zaś strony – sami będąc osobami zdolnymi do kreatywnego działania – musimy pamiętać o konieczności ochrony wyników własnej twórczości.
REKLAMA
Co jest utworem, a co nie jest?
Utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.
Rysunek autorstwa piszącego te słowa (poniżej) w systemie prawa autorskiego będzie posiadał taką samą ochronę jak twórczość Vincenta van Gogha.
Utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia.
Rysunek autorstwa piszącego te słowa (poniżej) w systemie prawa autorskiego będzie posiadał taką samą ochronę jak twórczość Vincenta van Gogha.
Przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych stanowią, że utwór musi być ustalony. Jest to kluczowy wyraz, albowiem daje on wyobrażenie o transferze myśli twórczej – powstałej w umyśle twórcy (dobra niematerialnego, duchowego lub intelektualnego) do percepcji zmysłów odbiorcy. Aby zatem dobro niematerialne (utwór) mogło podlegać percepcji tych zmysłów, musi przybrać jakąś materialną postać. To jest właśnie owo „ustalenie”. Dla prawa autorskiego rodzaj tej materii nie ma znaczenia. Dzieła mogą być zatem wyrażone na płótnie (np. obrazy twórców malarskich), na szkle, drewnie, porcelanie, tekstyliach, papierze, etc.
Ustalenie zatem to nic innego jak uzewnętrznienie dzieła. Piosenka będzie dziełem podlegającym ochronie, jeżeli będzie mogła być usłyszana; sztuka teatralna, jeśli będzie mogła zostać obejrzana (a więc wystawiona), wiersz, kiedy zostanie przelany na papier lub wysłuchany, itd. Ponadto ustalenie jest ważne z punktu widzenia ochrony prawnoautorskiej, albowiem w jaki sposób chronić coś co istnieje jedynie w sferze wyobraźni twórcy?
Druga cecha pozwalająca uznać, że mamy do czynienia z utworem, to „indywidualny charakter działalności twórczej”. Na przykładzie w/w rysunku można to wytłumaczyć w sposób następujący: rysunek ten nie jest kopią i został narysowany przez twórcę wg jego własnego pomysłu, za pomocą programu graficznego; nie został też mechanicznie stworzony (wygenerowany). W tym sensie jest oryginalny i indywidualny (nie ma drugiego takiego). Kiedy spojrzymy na monitor komputera, to ujrzymy rysunek, który po wydrukowaniu przybierze materialną postać. Kartka papieru, na którym będzie on utrwalony stanowi jego nośnik, przy pomocy którego będzie on mógł zostać rozpowszechniony. Zatem z działalnością twórczą mamy do czynienia wówczas, gdy cechuje ją oryginalność i indywidualność.
Na powyższym przykładzie możemy dostrzec jeszcze jedną ważną rzecz, a mianowicie: nie ma znaczenia, czy utwór powstaje jedynie w formie cyfrowej (tzw. born digital), czy też analogowej (wydruk). Każdy kto podejdzie do ekranu komputera może zapoznać się ze stworzoną w programie graficznym treścią – zatem mamy tu do czynienia z ustaleniem utworu.
Utwór podlega ochronie, chociażby miał postać nieukończoną, a autorowi przysługuje ochrona niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności. Oznacza to, że nawet wersja utworu na etapie projektu podlega ochronie, a autor nie musi zgłaszać faktu pracy nad nim, czy też faktu jego ukończenia, aby korzystać ze swoich praw autorskich do tego utworu.
Ustawa wyraźnie określa także co utworem nie jest. Nie jest utworem, a w konsekwencji nie podlega ochronie: odkrycie, idea, procedura, metoda i zasada działania oraz koncepcja matematyczna.
Utwór podlega ochronie, chociażby miał postać nieukończoną, a autorowi przysługuje ochrona niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności. Oznacza to, że nawet wersja utworu na etapie projektu podlega ochronie, a autor nie musi zgłaszać faktu pracy nad nim, czy też faktu jego ukończenia, aby korzystać ze swoich praw autorskich do tego utworu.
Ustawa wyraźnie określa także co utworem nie jest. Nie jest utworem, a w konsekwencji nie podlega ochronie: odkrycie, idea, procedura, metoda i zasada działania oraz koncepcja matematyczna.
Wiem, że:
• definicja utworu znajduje się w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
• przykładowy katalog utworów znajduje się w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
• utwory podlegają ochronie wynikającej z przepisów prawa autorskiego bez względu na to, czy posiadają oznaczenie, tzw. notę copyrightową w postaci symbolu „©”, ze wskazaniem właściciela praw autorskich oraz roku pierwszego opublikowania dzieła np. „© Copyright by Jacek Sobczak, Warszawa 2015”.
• utworami w internecie mogą być komentarze na forach.
• definicja utworu znajduje się w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
• przykładowy katalog utworów znajduje się w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
• utwory podlegają ochronie wynikającej z przepisów prawa autorskiego bez względu na to, czy posiadają oznaczenie, tzw. notę copyrightową w postaci symbolu „©”, ze wskazaniem właściciela praw autorskich oraz roku pierwszego opublikowania dzieła np. „© Copyright by Jacek Sobczak, Warszawa 2015”.
• utworami w internecie mogą być komentarze na forach.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!