Koniec 2015 r., to dobra okazja na podsumowanie istotnych zdarzeń minionego czasu. Na styku nauki i gospodarki tematem wiodącym jest komercjalizacja wyników prac B+R oraz tworzenie innowacji, gdzie, poza klimatem publicznej debaty, istotne jest powstawanie dobrego otoczenia, zwłaszcza prawnego. Niniejszy komentarz jest subiektywnym wskazaniem, co do dwóch zdarzeń w obszarze komercjalizacji wyników prac B+R oraz innowacji w kategoriach: nadzieja i rozczarowanie 2015 roku.

REKLAMA
Nadzieja 2015 r.
Wprowadzenie ustawowego terminu na dostosowanie regulaminów zarządzania prawami własności intelektualnej – 31.03.2015 r. – w związku z nowymi przepisami dotyczącymi komercjalizacji wyników prac B+R.
W wyniku ostatniej nowelizacji przepisów ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, zdefiniowano komercjalizację przez uczelnie wyników badań naukowych, prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami, jako:
a) komercjalizację bezpośrednią – sprzedaż wyników badań albo oddawanie ich do używania, w szczególności na podstawie umowy licencyjnej, najmu oraz dzierżawy; domena działalności centrów transferu technologii, jako jednostek ogólnouczelnianych;
b) komercjalizację pośrednią – obejmowanie lub nabywanie udziałów lub akcji w spółkach w celu wdrożenia lub przygotowania do wdrożenia wyników badań; w tym celu uczelnia tworzy wyłącznie jednoosobową spółkę kapitałową.
Poprzez odniesienie funkcjonujących we wszystkich uczelniach (publicznych i niepublicznych) regulaminów zarządzania własnością intelektualną do nowej kategorii pojęcia, zamiarem ustawodawcy jest ukierunkowanie na stworzenie podstaw prawnych do rzeczywistych działań podejmowanych w celu urynkowienia wyników prac B+R.
Regulaminy zarządzania prawami własności intelektualnych to zbiory określające nie tylko zasady komercjalizacji, ale również prawa i obowiązki uczelni, pracowników oraz studentów i doktorantów w zakresie ochrony i korzystania z praw autorskich i praw pokrewnych oraz praw własności przemysłowej, w tym zasad wynagradzania twórców.
Misją uczelni jest współpraca z otoczeniem społeczno-gospodarczym, w szczególności w zakresie prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych na rzecz podmiotów gospodarczych, w tym w drodze tworzenia spółek kapitałowych. Niebagatelna rola regulaminów zasadza się tu na określeniu zasad korzystania z majątku uczelni, wykorzystywanego do komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenia usług naukowo-badawczych.
Powyższe pozwala na stwierdzenie, że rola regulaminów zarządzania prawami własności intelektualnej sprowadza się, w ujęciu zbiorczym, do:
- zabezpieczenia praw uczelni i twórców w procesie powstawania zasobu własności intelektualnej oraz
- wspierania pracowników naukowych w inicjatywach projektowych.
Najważniejsza jest w tym jednak możliwość budowania świadomości roli i znaczenia ochrony własności intelektualnej w całym środowisku naukowym, począwszy od studentów, poprzez pracowników naukowych, a na pracownikach administracji skończywszy. To z tego względu istnienie regulaminu zarządzania własnością intelektualną stanowi podstawową wytyczną w zakresie edukowania o prawach i obowiązkach wszystkich interesariuszy procesu tworzenia zasobów własności intelektualnej na uczelni. Uzupełnia on również regulację ustawową w zakresach:
- zachowania poufności co do wyników badań,
- przekazywania przez twórców uczelni wszystkich posiadanych informacji, utworów (nośników) i doświadczeń technicznych potrzebnych do komercjalizacji,
- powstrzymania się od samodzielnego prowadzenia jakichkolwiek działań zmierzających do wdrażania wyników,
- współdziałania w procesie komercjalizacji, w tym w postępowaniach zmierzających do uzyskania praw wyłącznych.
Z tego też względu jest to nadzieja roku 2015.
Rozczarowanie 2015 r.
Uchwalony 25.09.2015 r. prezydencki projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem innowacyjności (Dz. U. z 2015 r., poz. 1767) w swym zamierzeniu ma realizować potrzebę m.in. stworzenia zachęt fiskalnych do podejmowania większego ryzyka w obszarze innowacji. W sprawach tych istotne są zmiany w przepisach ustaw o PIT oraz o CIT, które dotyczą zasadniczo:
1) nowych zasad opodatkowania wnoszenia w formie aportu do spółek kapitałowych komercjalizowanej własności intelektualnej przez podmioty komercjalizujące,
2) nowych zasady odliczenia od podstawy obliczenia podatku kosztów na działalność B+R, określanych mianem „kosztów kwalifikowanych”,
3) zniesienia ulgi na nabycie nowych technologii.
Z uchwalonej ustawy w omawianym wyżej zakresie wynika, że:
• w przypadku podatników podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych nie ustala się przychodu i kosztów uzyskania przychodów z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej wniesiony przez podmiot komercjalizujący, jeżeli wkład został wniesiony w 2016 r. albo w 2017 r.
• kosztem uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia udziałów (akcji), o których mowa powyżej są wydatki poniesione na ich objęcie, do wysokości nominalnej wartości tych udziałów (akcji); od 1.01.2016 r. (data wejścia w życie ustawy) oznaczać to będzie 2 letni brak obowiązku zapłaty podatku.
• zdefiniowano jakie koszty działalności B+R można odliczyć od podstawy opodatkowania (w efekcie zapłacić mniejszy podatek), określając je mianem „kosztów kwalifikowanych”:
- wynagrodzenia ze stosunku pracy oraz składki z tytułu tych należności jeśli dotyczą one pracowników zatrudnionych w celu realizacji działalności B+R;
- nabywane materiały i surowce bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością B+R;
- ekspertyzy, opinie, usługi doradcze i usługi równorzędne, a także nabywane wyniki badań naukowych na potrzeby prowadzonej działalności B+R;
- odpłatne korzystanie z aparatury naukowo-badawczej wykorzystywanej wyłącznie w prowadzonej działalności B+R.
• kwota kosztów kwalifikowanych jest limitowana i nie może przekroczyć:
- w odniesieniu do kosztów wynagrodzeń oraz składek od tych wynagrodzeń – 30% tych kosztów;
- w odniesieniu do pozostałych kosztów:
20% tych kosztów – jeżeli podatnik jest mikroprzedsiębiorcą, małym lub średnim przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej,
10% tych kosztów – w przypadku pozostałych podatników.
Odnosząc się do przedmiotu materii nie kryłem i nie kryję swojego sceptycznego nastawienia, że w efekcie wejścia w życie nowych przepisów osiągnięty zostanie deklarowany w tytule ustawy skutek.
Co do efektywności tych zmian, to może okazać się ona niewielka w sytuacji, gdy w przeważającej mierze przedsiębiorcy w Polsce opierają swoją konkurencyjność na niskich kosztach pracy i niskich wynagrodzeniach (stanowisko OPZZ z dnia 23.04.2015 r. w toku konsultowania projektu ustawy, druk nr 3286).
Co do realnej zachęty, poprzez odliczenia, dla przedsiębiorców, to zdaniem Konfederacji Lewiatan, zgłoszonym w toku prac nad ustawą, w porównaniu z naszymi sąsiadami rzeczywiste odliczenia podatkowe w naszym kraju nie wyglądają atrakcyjnie (patrz zestawienie).
logo

Tym samym jest to w mojej opinii rozczarowanie roku 2015.