O autorze
Jacek Sobczak - radca prawny zajmujący się m.in. problematyką ochrony własności intelektualnej.
Jest dyrektorem Biura Prawnego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
W latach 2012-2016 był Prezesem Zarządu w spółce celowej Synergia-WUM Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie, powołanej do komercjalizacji wyników prac B+R, tworzonych na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym.

Ustawa 2.0 i wyższe koszty uzyskania przychodu dla nauczycieli akademickich?

Jeszcze na początku 2018 r. wydawało się, że wskutek zmian w PIT uczelnie będą pobierać wyższy podatek od wynagrodzeń swoich nauczycieli akademickich, a ci zarobią relatywnie mniej. Wygląda jednak na to, że nowe rozwiązania zawarte w ustawie 2.0 mogą uprawniać do zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów od ich wynagrodzeń. Czy zatem nauczyciele akademiccy otrzymają wyższe wynagrodzenie za pracę?


Obowiązujące od 01.10.2018 r. przepisy ustawy o PIT przewidują, że do przychodów uzyskiwanych z tytułu działalności badawczo-rozwojowej, naukowej, naukowo-dydaktycznej, badawczej, badawczo-dydaktycznej oraz prowadzonej w uczelni działalności dydaktycznej można stosować podwyższone 50% koszty uzyskania przychodu, czyli w efekcie otrzymywać wyższe wynagrodzenie od tej samej kwoty brutto.
Z kolei przepisy ustawy 2.0 (nazywanej też Konstytucją dla Nauki) przewidują, także od 01.10.2018 r., że wykonywanie obowiązków nauczyciela akademickiego, będącego pracownikiem, stanowi działalność twórczą o indywidualnym charakterze, o której mowa w przepisach o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
Obowiązki te, to:
1) dydaktyczne – kształcenie i wychowywanie studentów lub uczestniczenie w kształceniu doktorantów;
2) badawcze – prowadzenie działalności naukowej lub uczestniczenie w kształceniu doktorantów;
3) badawczo-dydaktyczne – prowadzenie działalności naukowej, kształcenie i wychowywanie studentów lub uczestniczenie w kształceniu doktorantów.
Ponadto nauczyciel akademicki jest obowiązany do uczestniczenia w pracach organizacyjnych na rzecz uczelni oraz stałego podnoszenia swoich kompetencji zawodowych.


Zatem podstawowa i kluczowa kwestia jest następująca: czy nauczycielowi akademickiemu za wykonywanie jego obowiązków pracowniczych uczelnia może wypłacać wynagrodzenie, naliczając od całości podwyższone 50% koszty uzyskania przychodu? W efekcie nauczyciel akademicki otrzyma „na rękę” wyższą kwotę wynagrodzenia.


Sytuacja wydaje się (nie) oczywista. Ustawodawca przesądził na gruncie ustawy 2.0 o twórczej działalności nauczycieli akademickich (nawet kiedy wykonują czynności organizacyjne na rzecz uczelni, w której są zatrudnieni). Może to zatem oznaczać, że całość obowiązków wykonywanych przez nauczyciela akademickiego, w ramach stosunku pracy, stanowi pracę o charakterze twórczym (dzieło), a z uwagi na ten charakter – całość jego wynagrodzenia uzyskiwanego z tytułu realizacji ww. obowiązków jest wynagrodzeniem za pracę o charakterze twórczym, bez konieczności składania (jak dotychczas) dodatkowych oświadczeń, czy też prowadzenia ewidencji dotyczących ilości i wartości utworów zrealizowanych w ramach stosunku pracy.
Wobec tego rozwiązania zawarte w przepisach ustawy 2.0. zdają się wypełniać wszystkie przesłanki, o których mowa w przepisach ustawy o PIT, uprawniające do zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodu od wynagrodzeń nauczycieli akademickich. Takie też stanowisko przedstawione jest na stronach www.konstytucjadlanauki.gov.pl Możemy tam wyczytać, że Konstytucja dla Nauki rozwiewa wątpliwości co do możliwości stosowania podwyższonych kosztów uzyskania przychodu przez wszystkich nauczycieli akademickich. Ich praca stanowi działalność twórczą o indywidualnym charakterze, do której można stosować podwyższone koszty.
Prześledźmy to na przykładzie (wg minionych przepisów), w którym wynagrodzenie roczne pracownika (brutto) wynosiło 60.000 zł i, że pracownik ten nie wykonał i nie ukończył w tym roku żadnego utworu (dzieła). Po odliczeniu wysokości „zwykłych” kosztów uzyskania przychodów w kwocie 1.335 zł oraz składek na ZUS i PIT powstanie kwota wynagrodzenia netto w wysokości 42.602,28 zł za rok.
Po zmianie przepisów, jeżeli w tym samym przykładzie zastosujemy podwyższone koszty uzyskania przychodów – 50% (zgodnie z zasadą o twórczym charakterze wykonywania wszystkich obowiązków nauczyciela akademickiego), wtenczas kwota wynagrodzenia netto wyniesie 47 574,84 zł za rok. Różnica w naszym przykładzie to 5.000 zł rocznie.


Dlaczego w takim razie sytuacja nie jest jednak oczywista? Bo organy podatkowe zdążyły już zająć stanowiska w kilku indywidualnych sprawach i wynika z nich zasadniczo, że wykonywanie pracy twórczej nie oznacza automatycznie powstania utworu i przejścia praw z tego tytułu na pracodawcę. Podwyższone koszty uzyskania przychodów można więc stosować, jeżeli zostało wypłacone wynagrodzenie za przeniesienie autorskich praw majątkowych. Z treści umowy o pracę (lub innego dokumentu) powinno więc wynikać, że obowiązki ze stosunku pracy obejmują także działalność twórczą, a wyodrębniona kwotowo część wynagrodzenia stanowi honorarium za przeniesienie praw autorskich do utworu. Konieczne jest dokładne wyróżnienie (w jasny, czytelny sposób) tej części wynagrodzenia, która związana jest z przeniesieniem bądź korzystaniem z praw autorskich przez podatnika.
Ponadto zastosowanie podwyższonych kosztów uzyskania przychodów może nastąpić wyłącznie w miesiącu wypłaty honorarium (a wynagrodzenie nauczycieli akademickich jest wypłacane miesięcznie „z góry”). Może bowiem zaistnieć sytuacja, że honorarium zostanie wypłacone za jednokrotne przeniesienie praw do utworu pomimo, że praca trwała cały rok podatkowy (powstał bowiem tylko jeden utwór w rozumieniu prawa autorskiego).
Samo posiadanie statusu twórcy utworów jest niewystarczające do zastosowania podwyższonych kosztów uzyskania przychodu. Niezbędne jest by twórca osiągał przychód bezpośrednio związany z korzystaniem z określonych praw autorskich lub pokrewnych lub rozporządzaniem tymi prawami, co wymaga z kolei stosownego udokumentowania.

Biorąc pod uwagę, że nowy rok podatkowy jest już niebawem, a uczelnie dostosowują umowy o pracę swoich nauczycieli akademickich do zmian wynikających z ustawy 2.0, w tym dotyczących wynagrodzeń, to sprawa jest poważna.
Być może dobrym rozwiązaniem byłoby, gdyby autor ustawy 2.0 porozumiał się z Ministrem Finansów, co do tego, jaka interpretacja przepisów jest właściwa?

Znajdź nas na Znajdź nas na instagramie

Oceń ten artykuł:

Trwa ładowanie komentarzy...

BLOGI

NAJNOWSZE WPISY

Bartłomiej DąbkowskiBartłomiej Dąbkowski

Wciąż dość powszechnym jest przeświadczenie o tym, że multitasking przynosi korzyści, szczególnie w zakresie naszej produktywności. Jak natomiast wskazują autorzy książki "Umysł Lidera" jest to przeświadczenie błędne.

Jarosław TrelaJarosław Trela

Za oknem męczą nas mordercze upały, a w Vertigo Green Energy próbujemy po raz kolejny dopasować naszą strategię do zastanych warunków prawnych, które zmieniają się jak w kalejdoskopie.

Marta KarpińskaMarta Karpińska

Spółka Good Safe otrzymała milion złotych od Funduszu SPINAKER alfa finansującego projekt, którego istotą jest możliwość cyfrowego zapisu postanowień różnego rodzaju dokumentów.