Polska niedługo uwolni dane publiczne. Zobacz, jak można wykorzystać je w biznesie

W Nowym Jorku na danych z samego metra zostało zbudowanych 60 aplikacji, które wykorzystują je w najróżniejszy sposób. Mówię o programach, które faktycznie są popularne, nie o takich, które mają marginalne znaczenie. Dane z metra mogą służyć na przykład e–commercowi do planowania promocji. Gdy wiemy, kiedy jest największy ruch, kiedy przyjeżdża najwięcej wagonów, to możemy dopasować do tego działania.

W Polsce mamy aplikację Yanosik, której obecnie używa 100 tysięcy osób. I teraz Yanosik swój model biznesowy chce oprzeć na sprzedaży danych na temat ruchu pojazdów. Do czego to można wykorzystać? Można na przykład zestawić dane z Yanosika z lokalizacjami marketów. W ten sposób dowiemy się, który sklep i w jakich godzinach jakie ma obłożenie.

W Polsce mamy mnóstwo danych, niektóre z nich są świetnej jakości. Są to dane gromadzone przez instytucje na potrzeby funkcjonowania administracji: dane statystyczne, przestrzenne, meteorologiczne dotyczące ochrony środowiska, infrastruktury. Ważnym źródłem danych są rejestry państwowe. To są bazy, które opisują ludność, dane związane z dokumentami, dowodami osobistymi, prawem jazdy. Zacznijmy od bazy PESEL, którą wszyscy znają. Jest kompleksowa i może być dobrym punktem odniesienia, referencji.

Mogę poopowiadać, gdzie trzeba pisać listy polecone, żeby przesłali dane na płycie CD (śmiech). Są takie miejsca. Ale tu dzięki API nic nie musielibyśmy robić, odbiorcy mają na bieżąco najświeższe dane. Wysyłają zapytania i od razu mają odpowiedź, co więcej – chodzi nie tylko o poszczególne dane, ale też o statystyki.

Jeśli chcemy świadczyć usługi dla obywateli polskich, to musimy znaleźć jakiś rejestr tych ludzi. Chociażby żeby ich uwierzytelniać, identyfikować. Baza PESEL jest jedyną bazą, która jest kompleksowa, to znaczy zawiera informacje o wszystkich obywatelach Polski. Co więcej, to nie jest ujęcie statyczne, tylko ma bardzo wydajny system uzupełniania i modyfikacji. Oczywiście ta baza ma swoje mankamenty, bo technologiczna jakość systemu obsługującego bazy danych w sektorze publicznym odbiega często od tych w sektorze prywatnym. Ale ona jest i tak najlepsza, na bieżąco aktualizowana, na stabilnym środowisku. Ilość pól, które zawiera, jest nieco skąpa, dlatego jest druga baza opisująca ludność.

Mamy też centralną bazę urzędów stanu cywilnego (BUSC). Czyli – kilkanaście sekund po tym, gdy urzędnik wpisze na swojej klawiaturze, narodziny, ślub, pogrzeb, rozwód, każde takie wydarzenie ląduje w bazie, zostaje zarejestrowane w Urzędzie Stanu Cywilnego.

Moduł BUSC zawiera kompleksowe informacje o obywatelach. Na przykład, baza PESEL nie zawiera relacji między wpisami z wyjątkiem relacji małżeńskiej. Nowa baza BUSC zawiera taką funkcjonalność, te relacje można śledzić.

Jest jeszcze Rejestr Dowodów Osobistych, Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców. Tam mamy na przykład historię pojazdów, tak więc na tych danych zaczęły już powstawać usługi. Polecam wejść na stronę obywatel.gov.pl i tam zobaczymy pewne usługi, które zbudował już sektor publiczny na tych bazach. Wreszcie – dochodzimy do kolejnej bardzo interesującego zasobu, czyli danych Głównego Urzędu Statystycznego.

Dla przeciętnego użytkownika dostęp jest bezpłatny, natomiast dostęp do danych na potrzeby komercyjne jest bardzo utrudniony. Jest regulacja, która weszła w życie w ubiegłym roku i nakłada opłaty licencyjne, co jest w ogóle patologią.

Tak, ponieważ uwolnienie tych danych przyniesie dużo większe zyski, więc i wpływy do budżetu. Mamy oficjalne szacunki Unii Europejskiej, że samo uwolnienie danych przynosi 0,5 proc. PKB. W 2020 roku ma to być 75 mld euro z PKB, zbudowanego w oparciu o dostęp do danych publicznych. Żadnych wielkich inwestycji, po prostu otwarcie danych. ą jeszcze inne, bardziej entuzjastyczne szacunki, McKinsey mówi że to jest 4 proc. PKB. Czyli jeśli uwolnimy dane, to nasza gospodarka przyśpieszy o 4 proc. PKB.

Można zbadać, ile firm czy aplikacji powstało, a potem zbadać, ile te firmy zatrudniają osób. Bada to Komisja Europejska, firmy doradcze. To są szacunki, dlatego są nieco rozbieżne, między 0,5 a 4 proc. PKB, tylko dzięki otwarciu danych.

To jest dobre pytanie, bo nie mamy tej definicji. Czy one są otwarte, kiedy można je pobrać, czy wtedy, gdy są w formie cyfrowej, czy są otwarte, gdy jest do nich dostęp przez API?

Dane mają największą wartość w momencie wytworzenia. Potem ich wartość maleje. Oczywiście, w zależności od rynku. A dzięki API moja aplikacja komunikuje się z inną aplikacją, na bieżąco.

Jeśli tylko złamiemy tę barierę, to do dużej części tych baz danych, o których mówiliśmy, są już gotowe pomysły na aplikacje, pozwalające na dostęp do nich i tworzenie usług dla obywateli.

Tak, System Rejestrów Państwowych, - (m.in. z bazą PESEL, Bazę Urzędów Stanu cywilnego). Zasoby GUS. Dalej, Główny Geodeta Kraju ma kilkanaście systemów, od bardzo dokładnych zdjęć lotniczych po działki ewidencyjne. Mamy dostęp do ksiąg wieczystych, centralną ewidencję i informacja działalności gospodarczej.

Są też bazy meteorologiczne. Tu mam ciekawy przykład firmy amerykańskiej. Climat Corporation jest warta ok. miliarda dolarów i działa tylko na publicznych danych meteorologicznych. Ta firma wprowadziła bardzo innowacyjny system ubezpieczeń dla rolników. Tylko w oparciu o publiczne dane szacują skalę, wielkość szkody, nie prowadzą w ogóle badań w terenie – i wypłaca odszkodowania rolnikom. Firma wie gdzie była trasa tornado, wie gdzie jest działka, wie na jakie uprawy była dana polisa i w ten sposób oblicza wypłatę.

Jest inna firma, warta 200 mln dolarów, robi algorytmy oparte o system AIS. To jest system bezpieczeństwa statków, każdy duży statek wysyła informacje o swojej lokalizacji. Ta firma gromadzi dane o tankowcach, one najczęściej nie stoją w portach, tyko się przemieszczają. I firma widzi, kiedy one zaczynają się ruszać, na przykład płyną w stronę Chin. I wtedy wysyła dane traderom, którzy w Nowym Jorku grają na rynku commodity – „O, chyba Chiny coś kupiły”. Na tej podstawie oni grają na giełdzie.

Żyjemy w takim czasie, gdzie po pierwsze, mamy wystarczającą moc obliczeniową komputerów, żeby te dane przechowywać, udostępniać, analizować. To jest przełom. Po drugie, coraz więcej tych danych powstaje, mamy też dane generowane przez urządzenia. Ten trend, internet ot things, dane generują tankowce, autobusy, lodówki. To są ogromne ilości danych. Każda turbina wiatrowa ma w sobie komputer, wie na przykład bardzo precyzyjnie, z jaką siłą i z jakiego kierunku wieje wiatr. Te informacje możemy wykorzystywać dalej.

Nikt nie mówi o otwarciu tej bazy. Chodzi jedynie agregowanie danych. Udostępnienie przez API, w taki sposób, by był bezpieczny, ale użyteczny dla przedsiębiorców. Na przykład, informowanie, na bieżąco, ile dzieci się rodzi. Można sobie wyobrazić aplikację, gdzie na bieżąco są podawane dane o narodzinach, w formie mapy czy wykresów.

Są państwa, w których nawet roczne zarobki człowieka są publikowane. Kwestia polityki. W Polsce to nie jest możliwe, ze względu na przepisy, ale także opór ludzi, mentalność. I my dostosowujemy system do ustawy o ochronie danych osobowych. Udostępniamy informacje, które można wykorzystać do celów komercyjnych, ale chcę wyraźnie podkreślić - w sposób, który chroni prywatność użytkowników. To są dane zbiorcze, nie informujemy, że pani urodziło się dziecko, tylko, że na przykład w Warszawie urodziło się ostatnio tyle a tyle dzieci.

Nie mówiłem jeszcze o danych zgromadzonych przez państwową telewizję, radio, studia filmowe. Tam też są ogromne zasoby, które można przez takie kanały, jak Narodowe Archiwum Cyfrowe, udostępniać. Mamy Bibliotekę Narodową. Jest taka aplikacja Polona, świetny przykład wykorzystania zbiorów, można w niej oglądać dokumenty historyczne, grafikę. Ja w niej oglądałem oryginał dokumentu Kopernika.

Firmy wdrażają rozwiązania latami, ale start–upy wdrażają je tygodniami. Jeżeli da im się tylko możliwość, to oni siądą, w coworkingu czy akademiku i napiszą aplikacje, w takich krótkich sprintach pracy. Zmiana to jest proces, ale rozpocznie się właśnie teraz.