Obraz Cassiopei A łączy dane zebrane przez NASA Imaging X-ray Polarimetry Explorer (w kolorze magenta) z danymi rentgenowskimi z Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra (w kolorze niebieskim).
Obraz Cassiopei A łączy dane zebrane przez NASA Imaging X-ray Polarimetry Explorer (w kolorze magenta) z danymi rentgenowskimi z Obserwatorium Rentgenowskiego Chandra (w kolorze niebieskim). Źrodło: NASA/CXC/SAO/IXPE

Potężny kosmiczny teleskop wystrzelony w przestrzeń w grudniu, przesłał na Ziemię pierwsze, wykonane przez siebie fotografie. Nie dość, że piękne, pozwolą nauce na odkrycie wielu tajemnic wszechświata – i praw rządzących fizyką.

REKLAMA

Obserwuj INNPoland w Wiadomościach Google

Zdjęcia Cassiopei

Nieco ponad dwa miesiące po wystrzeleniu najnowszego obserwatorium kosmicznego NASA – Imaging X-Ray Polarimetry Explorer (znanego jako IXPE lub lub SMEX-14) – na Ziemię dotarły pierwsze, wykonane w przestrzeni zdjęcia.

Efekty oszałamiają. Na zdjęciach można dostrzec Cassiopeę A – pozostałość po wybuchającej gwieździe – supernowej. Wokół jej szczątków widać świecące fioletowe obłoki gazu. Chmury te powstały, gdy fale uderzeniowe z eksplozji rozgrzały otaczający gaz do niewiarygodnie wysokich temperatur, akcelerując działanie cząstek o wysokiej energii zwanych promieniami kosmicznymi.

Cassiopea A jest oddalona od Ziemi o 11 000 lat świetlnych, co stanowi relatywnie niewielką odległość. Jest najmłodszą znaną w naszej galaktyce pozostałością po wybuchu supernowej, który miał miejsce 340 lat temu. Cassiopea A po raz pierwszy została zaobserwowana w latach 90. To właśnie ona odpowiada w dużej mierze za naszą wiedzę na temat supernowych.

W przeszłości Cassiopea A była już fotografowana przez Kosmiczny Teleskop Chandra. IXPE ukazał jednak obiekt w zupełnie nowy, zachwycający sposób. Chodzi o przedstawienie polaryzacji fal rentgenowskich. O co chodzi? Polaryzacja fal to stopień uporządkowania kierunków ich drgań. Polaryzacja promieniowania może się zmienić na przykład po kontakcie fal z gazem, który pochłonie ich część, a kolejną odbije w charakterystyczny dla siebie sposób.

– Obraz Cassiopei A z IXPE jest przepiękny i nie możemy się doczekać analizy danych polarymetrycznych, aby dowiedzieć się jeszcze więcej o tej pozostałości po supernowej – mówi w CNN Paolo Soffitta, główny badacz IXPE w Narodowym Instytucie Astrofizyki w Rzymie.

IXPE

IXPE został wystrzelony w kosmos w grudniu. Statek to tak naprawdę kosmiczny teleskop, który wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie. Pierwsze dostarczone zdjęcia d odwzorowują intensywność promieni pochodzących z Cassiopeia A. Kolory, w tym chłodny fiolet, niebieski, czerwony i biały, odpowiadają rosnącej jasności promieni rentgenowskich.

logo
Zdjęcie IXPE odwzorowuje intensywność promieni rentgenowskich. Obraz powstał przy użyciu danych rentgenowskich zebranych przez IXPE w dniach 11-18 stycznia. ŹRÓDŁO: NASA
Promienie rentgenowskie to wysokoenergetyczne fale światła, które powstają w ekstremalnych warunkach. W kosmosie to m.in. potężne pola magnetyczne, zderzenia między obiektami, wybuchy i superszybkie obroty. Naukowcy potrafią "zdekodować" wysokoenergetyczne światło i w ten sposób dotrzeć do informacji na temat tego, co je stworzyło. Nasza atmosfera uniemożliwia promieniom rentgenowskim dotarcie do Ziemi, dlatego naukowcy muszą polegać na teleskopach rentgenowskich w kosmosie.

Wykorzystanie IXPE do badania polaryzacji kosmicznych promieni rentgenowskich może pomóc naukowcom w lepszym zrozumieniu pozostałości po eksplodujących gwiazdach, (takich jak czarne dziury i gwiazdy neutronowe) ich otoczenia i sposobu, w jaki wytwarzają promieniowanie rentgenowskie. Takie spojrzenie na obiekty kosmiczne może również dostarczyć odpowiedzi na większe, fundamentalne pytania dotyczące fizyki.