Podział na Polskę A i B to stereotyp. Niewiele w nim prawdy, jest wręcz szkodliwy

Podział na Polskę "A" i "B" należałoby odesłać do lamusa, a przynajmniej raz jeszcze przemyśleć.
Podział na Polskę "A" i "B" należałoby odesłać do lamusa, a przynajmniej raz jeszcze przemyśleć. Fot. Roman Jocher / Agencja Gazeta
Podział to w dzisiejszej Polsce niemalże słowo-klucz. Polska jest „podzielona” między zwolenników władzy i opozycji, biednych i bogatych, prostaków i wykształciuchów. Wrażenie przepaści między światem „A” i „B” potęgują też dane GUS na temat bogactwa w Polsce. Kłopot w tym, że cały dyskurs na ten temat daleko rozmija się z tym, co sądzą na ten temat eksperci.


Dane GUS na temat bogactwa w Polsce da się ująć w zgrabną formułkę: w Polsce istnieje kilka wysp bogactwa, które wyraźnie odróżniają się od reszty kraju. Największą z nich jest Warszawa, gdzie PKB per capita sięga niemal 114 tysięcy złotych na głowę, a to 219 proc. średniej krajowej. – Metropolia warszawska cieszy się niewiarygodnym wręcz bogactwem – skwitowała „Gazeta Wyborcza”.

Problem w tym, że ten wyjątkowy status Warszawy to przynajmniej po części zasługa przyjętego przez GUS podziału: w statystyce Urzędu ujęto 16 województw – i Warszawę „odciętą” od otaczającego ją województwa mazowieckiego. Nie przypadkiem najlepiej w statystyce wypadają też inne województwa z dużymi i dynamicznymi ośrodkami, jak dolnośląskie, wielkopolskie, śląskie czy pomorskie.

We wszystkich tych przypadkach statystykę dla całego województwa podnosiły tamtejsze metropolie – Wrocław, Poznań, Katowice czy Gdańsk. Gdyby wyodrębnić je tak, jak w przypadku Warszawy, niewiele ustępowałyby jej pod względem zamożności.

Podziały z czasów zaborów
Można by zatem dojść do wniosku, że mamy w Polsce kilka takich wysp bogactwa, które są otoczone morzem biedy. Doskonale pasowałoby to do dyskursu, jaki socjologowie i politolodzy toczą na temat naszego kraju od lat. Podziały na Polskę A, B czy C, miały – zgodnie z tą narracją - sięgać czasów zaborów i odzwierciedlać różnice mentalne oraz polityczne ówczesnych, dzielących Polskę, mocarstw.
W uproszczeniu podział ten przekładano potem na Polskę A i B, czyli odpowiednio „zachodnią” i „wschodnią”. W konsekwencji ukuto też termin „ściana wschodnia”, który po części miał też uzasadnienie w atrakcyjności i bogactwie sąsiednich państw. Schemat zaczęto przekładać na kolejne sfery życia: mieszkańcy „B” mieli być biedniejsi czy gorzej wykształceni. Najpierw głosowali na postkomunistów, dziś sympatyzują z PiS.


Michał Brzeziński, badacz z Wydziału Nauk Ekonomicznych UW i specjalista od ekonomii politycznej oraz ekonomii ubóstwa i nierówności, macha na te kategoryzację ręką. – Nie lubię stereotypów – mówi w rozmowie z INNPoland.pl. Odcina się od narracji o „biegunach”, wyimaginowanych różnicach między „metropoliami” a resztą, czy podziałami na A i B.

– Różnice w majętności w Polsce na pewno istnieją, ale spójrzmy na nie z innej perspektywy: w Warszawie też są nierówności, podział na biednych i bogatych – podkreśla Brzeziński. – Tych drugich jest stosunkowo niewielu: to grupa dobrze opłacanych specjalistów i przedsiębiorców, w skali całej Polski nie mogliśmy powiedzieć nawet, że stanowią oni choćby 1 proc. populacji – dodaje.

Żeby móc mówić o jakiejś Polsce A, grupa ta musiałaby liczyć sobie 10-20 proc. populacji. Innymi słowy, statystyka tworzy wrażenie, że gdzieś w Polsce jest takie miejsce, w którym mieszkańcy dostają raptownego finansowego „kopa”: zajadają się awokado, wakacje spędzają w luksusowych tropikach, a pod choinkę sprawiają sobie limuzyny. Takiego świata i takiej Polski jednak nie ma, nawet jeśli w niektórych stołecznych kawiarniach da się skosztować awokado.
Nieaktualne dane
Podstawowego błędu Brzeziński doszukuje się już w liczbach, jakimi operuje GUS. – Dane GUS nie są całkowicie poprawne: nie uwzględniają dobrze faktu, że ludzie migrują, pomiędzy regionami, wsią a miastami itd. – mówi badacz.

– GUS w swoich badaniach uwzględnia zatem nieaktualne już dane o liczebności populacji. Zatem PKB w mniejszych ośrodkach jest dzielone na większą niż w rzeczywistości liczbę ludności, co zaniża średnią, a w Warszawie i dużych miastach nie uwzględnia ludności, która tam w ostatnich latach napłynęła, co średnią zawyża – wskazuje.

Innymi słowy, ruchy ludności sprawiają, że wszelkie podziały na „miasta, które nie głosują na PiS” oraz „wsie, które są skłonne pójść za populistami” należałoby odesłać do lamusa. W średniej produktu krajowego brutto per capita są oczywiste, wielkie różnice: mediana na Lubelszczyźnie wynosi 35 642 zł, na Dolnym Śląsku – 57 203 zł. To przeszło 20 tys. zł różnicy w ciągu roku.

Przepaść nie do zasypania – podsumowują eksperci. Ale nie do przeskoczenia, można by rzec, bo nie uwzględnia migracji. Dziś mieszkańcy biednego regionu nie są skazani wyłącznie na inicjatywy lokalnych włodarzy: w ostateczności mogą wsiąść w autobus czy pociąg i ruszyć na studia lub do pracy na drugi koniec kraju. I tak się rzeczywiście dzieje, wystarczy się rozejrzeć na rynku pracy. To nie pomaga niwelować różnic między regionami, ale wyrównuje je między ludźmi.
Błędne przeświadczenie
A przede wszystkim, rzeczywistość przeczy snutym bez podstaw badawczych tezom o „specyficznych cechach” Polski A i B. – Różnice występują – ekonomiczne, polityczne, kulturowe – ale dane nie pokazują, żeby to było związane np. z sympatiami politycznymi – podkreśla Brzeziński.

– Na pierwszy rzut oka tak się może wydawać, ale gdy przyjrzeć się danym, okaże się, że stereotypowe podziały – choćby że biedni głosują na PiS, a bogaci na PO – są błędne – kwituje badacz. – Z danych wynika może, że bogatsi głosują trochę rzadziej niż reszta, że na wsi głosuje się trochę częściej niż w mieście. Ale już klasa średnia nie głosuje częściej niż biedni, biedni nie głosują na PiS częściej niż klasa średnia – wyjaśnia.

Według niego również poziom wykształcenia słabo korelował z obiegowymi stereotypami. – W badaniach znajdziemy co najwyżej potwierdzenie tego, że miejsce zamieszkania często jest skorelowane z poglądami dotyczącymi wiary, tradycji, kultury. A te z kolei kształtują w sporej mierze preferencje polityczne. Więc to raczej wartości niż czynniki ekonomiczne kształtują nasz światopogląd – zastrzega. Jedno wydaje się być jasne: nie możemy zbyt daleko posuwać się w interpretacji grubości portfela.
Znajdź nas na Znajdź nas na instagramie

Oceń ten artykuł:

Trwa ładowanie komentarzy...

BLOGI

NAJNOWSZE WPISY

Piotr BuckiPiotr Bucki

Aaron Sorkin – amerykański dramaturg, scenarzysta, reżyser i producent filmowy i telewizyjny – przekonuje, że jeśli nie masz w swojej opowieści takich słów jak „ale”, „jednak”, „z wyjątkiem”, „poza”, „tymczasem”, to nie stworzysz dobrej historii. Jeśli nie masz właśnie takich słów funkcyjnych, to nie masz też dobrej narracji do swojej prezentacji.

Jarosław TrelaJarosław Trela

Całkiem niedawno rozpoczął się nowy rok 2019. Jaki był poprzedni dla mnie i mojej firmy? Odpowiem obiektywnie i szczerze. Dobry. Z dumą mogę powiedzieć, że cały czas rośniemy, notujemy zyski, a pracy nie brakuje. Jest to zasługa kilku składowych. Po pierwsze wzrastającej świadomości co do sektora odnawialnych źródeł energii.

Krzysztof SurgutKrzysztof Surgut

Twoja Firma została zaatakowana przez hakerów? No to może warto odpowiedzieć im "Pięknym za Nadobne" i przygotować lub zlecić kontratak? To nie jest najlepszy pomysł. Dlaczego? Zapraszam do lektury.