Patent z Polski może odmienić medycynę. Cukrzyca ma potężnego wroga

Zespół prof. Piotra Trzonkowskiego z firmy PolTREG i Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego rozwija terapię komórkową nowej generacji opartą na limfocytach TREG. Technologia CellTrAg otrzymała decyzję o przyznaniu patentu w USA, a wcześniej została podobnie zabezpieczona także w Europie i Japonii. Chodzi o leczenie chorób autoimmunologicznych, które dotykają milionów ludzi na świecie. Wśród nich są cukrzyca typu 1, stwardnienie rozsiane, reumatoidalne zapalenie stawów czy choroba Hashimoto.

Największą zmianą w nowej terapii jest precyzja działania. Limfocyty TREG działają jak strażnicy układu odpornościowego i pilnują, by organizm nie atakował własnych narządów. Problem pojawia się wtedy, gdy tych komórek jest za mało. Wtedy organizm zaczyna niszczyć własną trzustkę, mózg, jelita, tarczycę albo stawy.

Polscy naukowcy opracowali sposób, by nadać komórkom biologiczny "adres". Dzięki temu mają trafiać dokładnie tam, gdzie rozwija się choroba. W cukrzycy typu 1 do trzustki, w stwardnieniu rozsianym do mózgu, a w chorobach jelit do układu pokarmowego.

– Ten wynalazek koncentruje się na metodzie nauczenia komórek, aby nie wędrowały przypadkowo, lecz trafiały do ściśle określonego miejsca – powiedział w rozmowie z PAP prof. Piotr Trzonkowski.

Pierwsza generacja terapii TREG jest już w procesie autoryzacji w Europejskiej Agencji Leków. Jeśli procedura zakończy się sukcesem, będzie to pierwsza terapia komórkowa opracowana w Europie Środkowo-Wschodniej dopuszczona przez EMA do leczenia cukrzycy typu 1.

Badacze idą jednak o krok dalej. W Polsce rozpoczęto rekrutację dzieci do badań klinicznych jeszcze przed pojawieniem się u nich objawów cukrzycy. Chodzi o osoby, u których choroba niemal na pewno się rozwinie. Celem jest zatrzymanie cukrzycy zanim organizm zacznie niszczyć trzustkę.

– Proszę sobie wyobrazić sytuację, w której pacjentów z cukrzycą po prostu może nie być dzięki terapii komórkami TREG – podkreślił prof. Trzonkowski.

Najbardziej futurystyczny projekt PolTREG opiera się na technologii mRNA. Naukowcy chcą doprowadzić do sytuacji, w której organizm sam zacznie produkować ochronne limfocyty TREG po otrzymaniu specjalnej instrukcji biologicznej. To rozwiązanie może okazać się także przełomem finansowym dla systemów ochrony zdrowia. Dzisiejsze terapie komórkowe należą do najdroższych metod leczenia na świecie. Nowa technologia ma być nawet kilkadziesiąt razy tańsza.

Dla pacjentów oznaczałoby to większą dostępność leczenia i szybszą walkę z chorobami, które dziś uznawane są za nieuleczalne. Polski patent w USA już teraz pokazuje, że światowa medycyna patrzy z zainteresowaniem na laboratoria znad Wisły. Jeśli kolejne badania zakończą się sukcesem, limfocyty TREG mogą stać się jednym z największych przełomów medycznych tej dekady.