Polacy trzymają 456 mld zł w skarpecie. Jesteśmy europejskim fenomenem

Odłożyłeś trochę gotówki? Jeśli tak, jesteś częścią zjawiska, które w Polsce ma naprawdę ogromną skalę. Najnowsze dane Narodowego Banku Polskiego pokazują, że Polacy nadal bardzo mocno cenią fizyczne pieniądze, mimo że płatności kartą i BLIK-iem stały się codziennością. Na koniec marca 2026 r. gospodarstwa domowe miały 456,4 mld zł w gotówce. Mamy pieniądze, które zamiast na rachunkach czy w inwestycjach znajdują się bezpośrednio w rękach obywateli. Polska pod tym względem wyraźnie odstaje od większości Unii Europejskiej.

Okazuje się, że takich osób są w Polsce miliony. Według danych Narodowego Banku Polskiego gospodarstwa domowe posiadały na koniec marca 2026 r. gotówkę wartą 456,4 mld zł. Zdecydowanie największa część całej gotówki jest w rękach krajowych podmiotów. Łącznie było jej 484,3 mld zł.

Aż 94 proc. tej kwoty należało do gospodarstw domowych. Porównując, instytucje finansowe posiadały 4 proc., przedsiębiorstwa niefinansowe 2 proc., a sektor rządowy i samorządowy zaledwie 0,1 proc. NBP wskazuje przy tym, że wartość gotówki w rękach Polaków pozostaje w długoterminowym trendzie wzrostowym. Pieniądze w portfelach i skarpetach nadal mają dla nas wyjątkową siłę przyciągania.

Piekło zamarzło, Polacy zaczęli oszczędzać pieniądze. Tyle że niekoniecznie robią to tak, jak chciałby tego sektor finansowy. Polska znajduje się w ścisłej europejskiej czołówce pod względem udziału gospodarstw domowych posiadających gotówkę. Wyprzedzają nas wyłącznie Niemcy, podczas gdy średnia dla Unii Europejskiej wynosi około 65 proc.

Na koniec 2025 r. gotówka odpowiadała w Polsce za 11,3 proc. aktywów finansowych gospodarstw domowych. Średnia unijna wynosiła zaledwie 3,2 proc. Polska była jedynym państwem UE, w którym udział fizycznego pieniądza przekraczał 10 proc. Statystyczny Polak miał pod koniec 2025 r. gotówkę wartą 2880 euro, czyli około 12 tys. zł. Średnia dla mieszkańca UE wynosiła 1901 euro.

Stopa oszczędności Polaków najwyższa od lat. Problem polega jednak na tym, gdzie te oszczędności trafiają. Dane Polskiego Funduszu Rozwoju pokazują, że aktywa finansowe gospodarstw domowych wyniosły na koniec I kwartału 2026 r. ponad 4,1 bln zł. Największą część stanowią depozyty bieżące, czyli pieniądze trzymane na kontach bankowych, oraz gotówka. Razem to ogromna część majątku finansowego Polaków.

Z perspektywy własnego portfela ważne jest coś jeszcze. Gotówka nie przynosi odsetek, a przy wzroście cen jej siła nabywcza spada. Oznacza to realną stratę wartości oszczędności, jeśli pieniądze przez długi czas pozostają bezproduktywne. Rząd chce zachęcać Polaków do kierowania części kapitału na rynek inwestycyjny, m.in. poprzez projekt Osobistych Kont Inwestycyjnych. Pytanie brzmi, czy Polacy rzeczywiście zamienią banknoty na akcje oraz inne instrumenty finansowe.