
Najwięksi gracze na lubelskim rynku odpadów mieli podzielić miasto między siebie i nie wchodzić sobie w drogę podczas przetargów. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wszczął postępowanie wobec spółek Kom-Eko, Ekoland i Koma Lublin. Firmom grożą kary do 10 proc. rocznego obrotu.
Opłaty za gospodarowanie odpadami to jeden ze stałych i najbardziej odczuwalnych rachunków w każdym domowym budżecie. Wysokość stawek płaconych przez obywateli zależy bezpośrednio od tego, ile samorządy muszą zapłacić firmom odbierającym śmieci w publicznych przetargach. Gdy w takim postępowaniu zabraknie uczciwej konkurencji, rachunek ostatecznie trafia do mieszkańców. Właśnie taki scenariusz bada obecnie Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), który postawił zarzuty udziału w zmowie przetargowej trzem największym graczom na lubelskim rynku: spółkom Kom-Eko, zależnej od niej Ekoland oraz konkurencyjnej Koma Lublin.
Zmiana zasad miała napędzić konkurencję. Zamiast tego miał powstać podział stref
Aby zrozumieć mechanizm badany przez urząd, trzeba cofnąć się do 2024 roku. Wówczas Lublin zmodyfikował warunki przetargów na odbiór i zagospodarowanie odpadów, chcąc zwiększyć rywalizację między przedsiębiorcami. Wcześniej pojedyncza firma mogła składać oferty w maksymalnie trzech sektorach miasta. Po reformie barierę tę zniesiono – każdy wykonawca zyskał prawo ubiegania się o kontrakty we wszystkich siedmiu sektorach.
W zamyśle samorządu otwarcie rynku powinno skłonić firmy do walki o nowe obszary i obniżania cen. Według ustaleń UOKiK stało się jednak odwrotnie. Przedsiębiorcy mieli zawrzeć nieformalny pakt o nieagresji, uzgadniając, że będą składać oferty wyłącznie na terenach, które obsługiwali dotychczas, i powstrzymają się od startu w sektorach zajmowanych przez rywala.
Prezes UOKiK Tomasz Chróstny podejrzewa, że Kom-Eko oraz Koma Lublin wymieniały się informacjami o planowanym udziale w postępowaniach. Taka wiedza dawała obu stronom komfortową pewność, że utrzymają swoje dotychczasowe kontrakty. Pozbawione presji ze strony głównego konkurenta spółki mogły z kolei dyktować miastu znacznie wyższe ceny, niż miałoby to miejsce w warunkach realnej walki o klienta.
Oferty wyższe nawet o 13 mln zł i powtórka w kolejnym przetargu
Podejrzenia regulatora nie opierają się wyłącznie na poszlakach rynkowych. W toku postępowania urząd przeprowadził przeszukania u przedsiębiorców, a zebrany materiał zestawił z przebiegiem samych aukcji.
"Na możliwe ograniczenie konkurencji wskazują zarówno dowody zabezpieczone w toku przeszukań, jak i analiza przebiegu przetargów. W kilku sektorach wartość złożonych ofert przekraczała kwoty, które Lublin zamierzał przeznaczyć na realizację zamówienia" – czytamy w komunikacie Urzędu.
Skala rozbieżności finansowych była ogromna. W dwóch przypadkach propozycje cenowe firm przewyższały budżet zaplanowany przez samorząd odpowiednio o 9 mln zł oraz 13 mln zł. Sytuacja zmusiła władze Lublina do unieważnienia przetargu w tych częściach i rozpisania nowego postępowania. Jak jednak podejrzewa Prezes UOKiK, również w powtórzonym przetargu Kom-Eko i Koma Lublin mogły koordynować swoje działania.
Zobacz także
Uderzenie w portfele lublinian i widmo surowych kar
Z perspektywy konsumenckiej zarzuty stawiane przez UOKiK mają kluczowe znaczenie. Samorządowy system gospodarki odpadami musi się bilansować – wyższe wydatki miasta na obsługę sektorów oznaczają presję na podnoszenie opłat śmieciowych dla gospodarstw domowych. W wyniku potencjalnego porozumienia mieszkańcy Lublina mogli więc bezpośrednio dopłacać do zawyżonych kontraktów.
Postępowanie antymonopolowe jest w toku, a konsekwencje finansowe dla przedsiębiorstw mogą być dotkliwe. Zgodnie z przepisami za udział w zmowie przetargowej każdej ze spółek grozi kara pieniężna sięgająca do 10 proc. rocznego obrotu.






