
Do Rzecznika Praw Obywatelskich trafia coraz więcej skarg na system kaucyjny. Skargi dotyczą automatów, odległych punktów zwrotu i problemów z odzyskaniem pieniędzy. RPO zwrócił się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska o wyjaśnienia.
System kaucyjny miał zwiększać poziom recyklingu, ale dla części Polaków oznacza dodatkowe przeszkody. Przyjrzałem się skargom kierowanym do RPO. Najczęściej dotyczą seniorów, osób z niepełnosprawnościami i mieszkańców mniejszych miejscowości. RPO nie proponuje gotowych zmian w ustawie, ale prosi resort o analizę zgłoszeń i odniesienie się do zastrzeżeń.
System kaucyjny utrudnia zwrot opakowań. Problemem są punkty odbioru
Jedna z głównych skarg dotyczy dostępności punktów zwrotu. W małych miejscowościach można kupić napój z kaucją w lokalnym sklepie, ale niekoniecznie oddać tam pustą puszkę lub plastikową butelkę. Sklepy o powierzchni sprzedaży do 200 mkw. nie muszą przyjmować takich opakowań. Obowiązkowo odbierają jedynie szklane butelki wielokrotnego użytku. W efekcie najbliższy punkt zwrotu może znajdować się dopiero w sąsiedniej miejscowości.
Dla seniora lub osoby bez dostępu do transportu publicznego może to być prawdziwa bariera. Płot, przez który nie przeskoczysz. Problemem jest też zakaz zgniatania opakowań. Niezgniecione butelki i puszki zajmują dużo miejsca, a ich przewiezienie wymaga dużej torby lub pojemnika. RPO zwraca uwagę, że system nie zapewnia alternatywy osobom, które nie są w stanie samodzielnie dostarczyć opakowań do punktu.
Zobacz także
Zwrot kaucji sprawia problemy. Co zrobić, gdy automat nie działa?
Problem pojawia się też, gdy kaucjomat jest przepełniony albo odrzuca opakowanie. Konsumenci skarżą się, że sklep nie zawsze chce wtedy przyjąć butelki czy puszki tradycyjnie. RPO wskazuje, że klient powinien mieć możliwość oddania opakowań także bez użycia automatu. Przepisy nie określają jednak jasno, jak zgłosić odmowę i jak szybko można oczekiwać interwencji. Kara dla przedsiębiorcy nie gwarantuje, że konsument odzyska kaucję.
Zastrzeżenia dotyczą również bonów wydawanych przez automaty. Ministerstwo wskazuje, że bon jest techniczną formą zwrotu, ale nie może zastępować możliwości otrzymania pieniędzy ani uzależniać wypłaty od kolejnych zakupów. Zdaniem resortu powinien być ważny co najmniej miesiąc, choć ustawa nie określa tego terminu wprost. RPO podkreśla, że sam wydruk kuponu nie kończy sprawy, jeśli klient musi szukać kasy, prosić o wypłatę albo wykorzystać środki w konkretnym sklepie.
Kaucjomaty nie dla wszystkich. RPO wskazuje na bariery
Automaty mogą być niedostępne dla osób na wózkach, niskorosłych, niewidomych i słabowidzących. Problemem bywają wysokość otworu wrzutowego, zbyt mała przestrzeń przed urządzeniem, wąskie wejścia do pomieszczeń oraz ekrany dotykowe bez komunikatów dźwiękowych. Nie ma jednolitych, wiążących przepisów określających standardy dostępności kaucjomatów. Istnieją zalecenia branżowe, ale, jak wskazuje RPO, nie rozwiązują wszystkich problemów.
W InnPoland pisałem niedawno o pięciu nowych kaucjomatach w gminie Piaseczno, które zwracają pieniądze wyłącznie na kartę płatniczą. To rozwiązanie może być wygodniejsze. Na pewno jest takie dla mnie. Skargi pokazują, że system kaucyjny wciąż nie jest równie prosty dla wszystkich. RPO poprosił minister klimatu Paulinę Hennig-Kloskę o analizę problemów. Nie przedstawił gotowych poprawek do ustawy, a konkretne zmiany pozostają na razie niewiadomą.
Czy obecny system kaucyjny działa dobrze?
... odpowiedzi






