Demonizowanie chwilówek to średniowiecze. Są jedynym ratunkiem finansowym dla milionów Polaków

Rząd szykuje kolejne restrykcje przeciwko firmom pożyczkowym, a eksperci nie pozostawiają na tym pomyśle suchej nitki. – Możemy narzucić firmom pożyczkowym limity pobieranego oprocentowania, ale to nie uchroni tych, którzy te pożyczki biorą, wręcz przeciwnie – twierdzi dr Łukasz Gębski ze Szkoły Głównej Handlowej. Jego zdaniem rynek po prostu odrzuci większość osób próbujących pożyczać pieniądze, pozostawiając część klientów na łasce sąsiadów czy szarej strefy. Na dodatek ustawa znalazła się na tapecie, zanim jeszcze ktokolwiek ocenił skutki zmian wprowadzonych zaledwie w marcu tego roku.

Zanim powie pan coś więcej: bez względu na to, o czym będziemy rozmawiać, nie ulega wątpliwości, że konsumenta na rynku finansowym – nie tylko pożyczkowym, ale i bankowym – trzeba chronić. Zarówno przed tymi, którzy chcieliby go wykorzystać, jak i czasem trzeba by ich chronić przed nimi samymi. Konsumenci często postępują nieracjonalnie – nie wybierają najtańszych ofert, nie próbują poszukiwać, robią nieprzemyślane zakupy, pakują się w nieprzemyślane wydatki.

Drugi mit. Gdy badałem ten rynek, okazało się, że od 50 do jakichś, powiedzmy, 65 proc. klientów firm pożyczkowych to osoby, które nie mogą korzystać z oferty bankowej. Nie mają właściwej umowy o pracę, zbyt mało zarabiają, plus ze sto tysięcy innych powodów. Oni w razie potrzeby mają tylko tę firmę pożyczkową. I tak, jeżeli ktoś chciał pożyczyć na modnego smartfona czy jakąś głupotę – to może ogarnie go refleksja. Ale jeżeli ktoś chciał pożyczyć na kurtkę dla dziecka, bo poprzednią ktoś dziecku ukradł – to już problem. Badałem tych konsumentów – zdarzają się sytuacje, gdy ktoś dzwoni i mówi: „mąż jest ochroniarzem, właśnie powiedzieli mu w pracy, że wypłata będzie za dwa tygodnie. Potrzebujemy tysiąc złotych na dwa tygodnie”. Gdy ludzie w takiej sytuacji nie pożyczą w legalnej firmie pożyczkowej – pożyczą w bramie, u pana Czesia.

Jeszcze jest jakiś?
Owszem, dotyczący maksymalnych kosztów kredytu. Przy bankowej pożyczce krótkoterminowej to nie będzie problem. Przy kredycie hipotecznym na 20 lat z okładek – tak. Jeżeli w którymś roku zdarzy się panu wypadek albo straci pan pracę i spróbuje pan ponegocjować rozłożenie spłat na kolejne lata – usłyszy pan: sorry. Nie ma limitu na doliczanie odsetek za dodatkowy okres. Uważam, że pod tym względem nowe przepisy zmuszą instytucje – nie tylko pożyczkowe – do drastycznej radykalizacji działań windykacyjnych.

Może. Zwykła rzecz w lombardzie. Ale sama pożyczka jest tania, prawo nie zostało złamane. Dlatego gubernator Luizjany otwarcie mówił, że nie wprowadzają żadnych ograniczeń nie dlatego, że tak lubią firmy pożyczkowe, tylko dlatego, że „są świadomi przekroju społeczno-ekonomicznego mieszkańców stanu”. Jeżeli odetną dwa miliony z nich od legalnych pożyczek, to zaczną kraść albo rozkwitnie czarny rynek.

Pamiętajmy, głównym powodem wpadania w tę pułapkę są nieszczęśliwe wypadki losowe: utrata zdrowia, pracy, dochodów. Łatwo oskarżać dziś o zadłużanie klientów, ale to zarzuty bez realnych podstaw.

Za rękę nie złapałem, ale dokumentacja poprzedniej procedury uzgodnień jest w Ministerstwie Finansów, rząd ma do niej dostęp. Tam są ekspertyzy, nie tylko moje, ale i wszystkich, którzy na zlecenie resortu, banków i całego sektora badali zmiany i ich koszty. Gdyby jeszcze banki skarżyły się, że firmy pożyczkowe odbierają im klienta – a to zupełnie inny segment. Zapytajmy w resorcie pracy, ilu takich Polaków jest w kraju: bez stałych umów, bez stałego dochodu. Milion? Dwa? I co, bank PKO BP zacznie im udzielać pożyczek na poziomie 500 złotych? Zamiast „miniratki” na 3000 złotych?