Co kupić na prezent gwiazdkowy? Można np. książkę popularno-naukową.
Co kupić na prezent gwiazdkowy? Można np. książkę popularno-naukową. Fot. Yana Nikulina / Unsplash

Święta za tydzień, a ty codziennie pracujesz od rana do wieczora i wciąż próbujesz ignorować fakt, że wciąż nie masz żadnego pomysłu na prezenty dla bliskich i przyjaciół? Postanowiliśmy pomóc wam w tym ciężkim zadaniu – i stworzyliśmy listę 10 niesamowitych książek o nauce, które zainteresują nawet laików.

REKLAMA
Listę ułożyliśmy alfabetycznie, bez wyróżniania którejkolwiek pozycji – ale okazało się, że w ten sposób na samym początku wylądował absolutny klasyk. Nagrodzony w 2011 roku Pulitzerem "Cesarz wszech chorób" wciąż zachwyca nawet dekadę po publikacji. Mukherjee w mistrzowski sposób przedstawia w swojej "biografii raka" historię walki, którą ludzkość od lat prowadzi z nowotworami.
Łącząc opowieści o osobistych doświadczeniach pacjentów, swoją rozległą wiedzę oraz historię nauki, słynny amerykański onkolog stworzył książkę o grupie najbardziej chyba przerażających współczesnego człowieka chorób – i zrobił to w sposób, który nie pozwala się od niej oderwać.
Zastanawialiście się kiedyś, jak niezwykłą substancją jest atrament w długopisie? Dlaczego nauka wciąż nie znalazła sposobu na szybkie odróżnienie masła orzechowego od materiału wybuchowego – przez co od kilkunastu lat na lotniskach musimy wyrzucać do kosza wszelkie płyny? Nie? A może w takim razie przyda wam się informacja, jak się nie zatruć, pędząc bimber?
Mark Miodownik, brytyjski materiałoznawca i popularyzator nauki, na przestrzeni kilkunastu rozdziałów snuje wciągającą opowieść o różnego rodzaju płynach. A uwierzcie: jest o czym opowiadać! Bez jednych życie nie miałoby szansy zaistnieć, inne są w stanie nas zabić bez większego wysiłku. "Ciecz" to najlepszy rodzaj książki popularno-naukowej, która daje nam nie tylko masę nowej wiedzy – ale też wiele godzin rozrywki.
Współczesna astrofizyka to dziedzina trudna, acz niezwykle fascynująca. To ona dała nam słynne zdjęcie czarnej dziury, to dzięki niej poznajemy przeszłość – i przyszłość – Wszechświata, to ona donosi nam o fascynujących nowych światach i możliwym życiu na Wenus. Nasza wiedza o fizyce jest jednak często fragmentaryczna, wielu z nas ma zaszczepione przekonanie, że współczesna fizyka może i robi fajne rzeczy – ale dla zwykłych ludzi jest nie do zrozumienia.
Z tym przekonaniem chcą rozprawić się dziennikarka naukowa Karolina Głowacka oraz profesor fizyki Jean-Pierre Lasota. Zapis ich rozmów nie jest "suchym" podręcznikiem do fizyki – ale przedstawieniem aktualnego stanu wiedzy w tej przebogatej dziedzinie nauki. A naprawdę nie ma lepszych przewodników niż dwie osoby, które fizykę głęboko kochają i uwielbiają dzielić się nią z innymi.
Czy jest wśród naszych czytelników ktoś, kto choćby przez moment nie fascynował się dinozaurami? Ogromne gady, które rządziły Ziemią na długo przed nastaniem ery człowieka, mają w sobie niesamowitą siłę przyciągania. Większość z nas nie miała jednak okazji zostać w dorosłym życiu paleontologami – co oznacza, że nasza wiedza o dinozaurach jest już prawdopodobnie mocno przestarzała.
Na szczęście, na ratunek przychodzi nam paleontolog Michael J. Benton. Dzięki "Dinozaurom odkrytym na nowo" dorosły czytelnik może zasiąść sobie w fotelu z ciepłą herbatą, zanurzyć się w świecie badań paleontologicznych i z dziecięcą radością odkryć, jakie ważne informacje na temat dinozaurów zdołał przegapić.
A może znacie kogoś, kto z przyjemnością przeczytałby popularnonaukową książkę tegorocznej laureatki nagrody Nobla z chemii? Najważniejsze wyróżnienie świata naukowego Jennifer Doudna otrzymała za odkrycie (wraz z Emmanuelle Charpentier) mechanizmu CRISPR – który pozwala na niezwykle dokładne edytowanie genomu.
Niesamowite możliwości majstrowania przy DNA, które trafiły do naszych rąk dzięki pracy dwóch uczonych, mogą przyprawiać o dreszcze, ale od lat są już częścią naszego świata. W swojej książce Doudna przedstawia historię tego epokowego odkrycia, możliwości, które nam przyniosło – i zagrożenia, które wciąż ze sobą niesie. Powstaje w ten sposób opowieść, od której naprawdę trudno się oderwać.
Powróćmy jeszcze na chwilę do rodzimych autorów. Fizyczka Aleksandra Kardaś znana jest szerzej jako członkini redakcji portalu "Nauka o klimacie", od lat walczącego z dezinformacją na temat katastrofy klimatycznej. W swojej pierwszej samodzielnej książce znacznie zawęziła jednak tematykę: postanowiła opowiedzieć nam tylko i wyłącznie o wodzie.
Sama autorka twierdzi, że stworzyła "subiektywny przegląd wszystkiego, co mnie samą fascynuje w wodzie i jej możliwościach" – ale efekt naprawdę powala. Na prostym przykładzie wody Kardaś pokazuje nam, w jaki sposób różne dziedziny nauki nawzajem się przenikają: opowieść o wodzie zaczyna od skromnej molekuły H2O, a kończy na... energetyce jądrowej.
Choć wydawać by się mogło inaczej, o naszym mózgu wiemy tak naprawdę bardzo niewiele – przy czym zawrotów głowy można dostać od ilości sensacyjnych doniesień o działaniu tego organu. W co wierzyć? W co niekoniecznie? Pomaga nam w tym książka brytyjskiego psychologa i popularyzatora nauki Christiana Jarretta.
Autor – jak obiecuje w tytule – rozprawia się z wieloma mitami na temat funkcjonowania naszego mózgu, równocześnie jednak stara się nauczyć czytelnika, jak samemu odróżniać prawdę od fikcji i źle zinterpretowanych wyników badań. Otrzymujemy listę "zasad samoobrony", dzięki którym uczymy się krytycznie analizować dostępne informacje – co we współczesnym świecie może tylko pomóc.
Ostatnie wydarzenia w Polsce pokazały, jak podzielić potrafi nas... zwykły bluzg. Choć "brzydkich słów" używa (w mniejszym lub większym natężeniu) większość z nas, nie są one rzeczą, obok której potrafimy przejść obojętnie.
Dlaczego przeklinamy? Co to o nas mówi? Czy bluzgi można uznać za coś pożytecznego? Opowieść amerykańskiego językoznawcy i kognitywisty Benjamina Bergena przedstawia nam naukowe odpowiedzi na te pytania. Ostrzeżmy jednak: jest nad wyraz plugawie.
Szczepionki, szczepionki... Działalności ruchów antyszczepionkowych "zawdzięczamy" to, że temat ten praktycznie nie znika z publicznej debaty. Teraz, tuż przed rozpoczęciem akcji szczepień przeciwko koronawirusowi, powraca on ze zdwojoną siłą.
Jak podważono zaufanie społeczeństw do prawdopodobnie największego sukcesu medycyny? Analizuje to w swojej książce amerykański dziennikarz Seth Mnookin. O szkodach, jakie wyrządziły ruchy antyszczepionkowe, powiedziano już wiele, sama książka pochodzi zresztą sprzed dekady – jeśli jednak macie w swoim otoczeniu osoby, które zastanawiają się, czy "jednak czegoś w tym nie ma", angażująca i rzeczowa analiza Mnookina może być dla nich decydującą lekturą.
Na koniec: idealny prezent dla miłośników science-fiction. Ostatnie lata obfitują w odkrycia kolejnych egzoplanet – czyli światów leżących poza Układem Słonecznym. Czy na którymś z nich może istnieć życie? James Trefil i Michael Summers zakładają, że odpowiedź brzmi "tak" – po czym zaczynają się zastanawiać, jak dokładnie takie życie mogłoby wyglądać.
"Wyobrażone życie" zabiera nas w podróż po niesamowitych światach, skrajnie różnych od Ziemi. Dowiadujemy się, jak – zgodnie ze współczesną wiedzą naukową – mogłoby rozwinąć się życie na planecie w całości pokrytej lodem, wiecznie zwróconej jedną stroną w kierunku gwiazdy, czy też planecie, która... "swojej" gwiazdy nie ma. Wydaje się niemożliwe? Sami się przekonajcie.