
Już 9 lipca 2026 roku Muzeum Dziedzictwa Kościelnego w Wilnie otworzy wystawę “Hidden Within” (Ukrywać w sobie, w tłum. informacji prasowej). Konsumenci i badacze z całego regionu zyskają unikalną okazję, by na własne oczy zobaczyć legendarne, królewskie insygnia grobowe króla Aleksandra Jagiellończyka oraz królowych: Elżbiety Habsburżanki i Barbary Radziwiłłówny.
To prawdziwy historyczny i emocjonalny kapitał. Ponieważ większość polskich insygniów królów zaginęła pod koniec XVIII wieku, wileńskie odkrycie praktycznie pisze historię na nowo.
Jakie skarby znaleziono na Litwie?
Historia tych artefaktów przypomina rasowy film przygodowy. Pierwszy raz krypty pod katedrą odsłoniły swoje tajemnice w 1931 roku po wiosennej powodzi. Jednak tuż przed wybuchem II wojny światowej duchowni, w obawie przed grabieżą, przenieśli i skutecznie ukryli insygnia. Przez kolejne dekady poszukiwania kończyły się fiaskiem.
Przełom nastąpił niecałe dwa lata temu – w 2024 roku – kiedy to badacze ponownie natrafili na ślad skarbów w kryptach katedry wileńskiej. Choć przedmioty wykonane z metali szlachetnych przetrwały, ich stan był niezwykle kruchy. Wszystko przez wilgoć i... zbutwiałe gazety, w które zapobiegliwie owinięto je przed wojną. Od tamtego czasu badane są przez Muzeum Dziedzictwa Kościelnego w Wilnie, a dzięki tytanicznej pracy archeologów i konserwatorów, unikalne precjoza odzyskały dawny blask.
Do zobaczenia będą insygnia grobowe króla Aleksandra Jagiellończyka (1461–1506) oraz obu królowych, Elżbiety Habsburżanki (1526–1545) i Barbary Radziwiłłównej (1522–1551). W gablotach pojawią się m.in. trzy korony grobowe, berło, jabłko królewskie oraz cztery złote pierścienie wysadzane autentycznymi diamentami, rubinami i szmaragdami.
Jednym z największych hitów ekspozycji jest medalion Elżbiety Habsburżanki. Do jego stworzenia wykorzystano unikalną, 10-dukatową monetę z 1533 roku z portretami Zygmunta I Starego oraz Zygmunta II Augusta. To jedyny taki egzemplarz na globie. By zrozumieć jak cenne są takie znaleziska, wystarczy przypomnieć sobie zatrzymania po "napadzie stulecia" na Luwr. Jednak wystawa nie ograniczy się do podziwiania gablot.
Zobacz także
Wystawa "Hidden Within" w Wilnie
Zwiedzający będą mogli również podejrzeć techniczne sztuczki rzemieślników z XVI wieku. Aby biżuteria wyglądała na bogatszą, stosowano m.in. wydrążone granaty, które doskonale udawały droższe rubiny, a także specjalne kryształowe dublety połączone z czerwonym podkładem dla uzyskania głębi koloru.
Wystawa "Hidden Within" będzie z pewnością ciekawym punktem na turystycznej mapie wschodniej Europy w 2026 roku i wśród top 20 zachwycających perełek. Co więcej, w maju tego roku ruszył nowy, między program badawczy, co oznacza, że wileńskie krypty mogą wkrótce przynieść kolejne wieści elektryzujące rynek. Litwą zachwycają się "zetki" i milenialski, więc to kolejny powód, aby tam pojechać.
"Większość insygniów królewskich Polski zaginęła pod koniec XVIII wieku, co nadaje temu odkryciu międzynarodową rangę. Informacja o ponownym odnalezieniu insygniów z Wilna została w Polsce przyjęta z autentycznym wzruszeniem. Kiedy usłyszałem tę wiadomość, miałem świadomość, że jesteśmy świadkami wydarzenia historycznego. Ponieważ należały one do władców z dynastii Jagiellonów, przedmioty te mają ogromne znaczenie historyczne, symboliczne i emocjonalne dla obywateli obu narodów. Przez dziesięciolecia insygnia uznawano za zaginione. Ich ponowne odkrycie oznacza symboliczne przywrócenie pamięci o jednym z najważniejszych okresów w historii Polski i Litwy" – mówi prof. dr hab. Andrzej Betlej, dyrektor Zamku Królewskiego na Wawelu w Krakowie, cytowany w informacji prasowej.






