Bon Senioralny 2026 wchodzi w życie. Wielki test dla gmin i gigantyczna kasa

Nowe świadczenie nie będzie wypłacane w formie pieniędzy. Seniorzy otrzymają dostęp do konkretnych usług realizowanych w miejscu zamieszkania. Pomoc może dotyczyć między innymi przygotowania posiłków, robienia zakupów, utrzymania porządku, pomocy przy ubieraniu się czy czynnościach higienicznych. Przewidziano także wsparcie w kontaktach z otoczeniem oraz korzystaniu z usług zdrowotnych.

Prezydent Karol Nawrocki podkreślił, że troska o osoby starsze powinna być traktowana jako wyraz odpowiedzialności społecznej.

– Wsparcie osób starszych nie może być jałmużną ani zbędnym kosztem. Jest wyrazem solidarności i spłatą długów wdzięczności wobec pokolenia, które budowało fundamenty współczesnej Polski – zaznaczył w nagraniu opublikowanym w mediach społecznościowych.

Jednocześnie zwrócił uwagę, że przyjęte rozwiązania są skromniejsze od wcześniejszych zapowiedzi. W jego ocenie liczba osób, które początkowo skorzystają z programu, może być niewystarczająca wobec rzeczywistych potrzeb seniorów.

Prezydent wskazał także na kontrowersje związane z kolejnością wdrażania programu. Pierwszeństwo mają otrzymać gminy, w których obecnie nie funkcjonują publiczne usługi opiekuńcze dla osób starszych. Zdaniem części środowisk senioralnych może to oznaczać, że samorządy od lat rozwijające takie rozwiązania będą musiały dłużej czekać na wsparcie.

Mimo tych zastrzeżeń Nawrocki ocenił, że ustawa jest krokiem w stronę stworzenia bardziej rozbudowanego systemu opieki.

– Seniorzy potrzebują czegoś więcej niż efektownej nazwy programu. Potrzebują dostępnej opieki, odpowiedzialnego finansowania i pewności, że państwo nie pozostawi ich samym – powiedział.

Za przygotowanie ustawy odpowiadała pełnomocnik rządu ds. polityki senioralnej Marzena Okła-Drewnowicz. Rozwiązanie realizuje jedno z założeń Krajowego Planu Odbudowy dotyczących rozwoju opieki długoterminowej. To właśnie w ramach tej reformy rząd wprowadza bon senioralny, z którego skorzystać mają całe rodziny opiekujące się bliskimi.

Bon Senioralny ma umożliwić osobom starszym pozostanie w swoim miejscu zamieszkania przy jednoczesnym zapewnieniu im potrzebnej pomocy. Senior otrzyma wsparcie opiekuna, natomiast gmina będzie odpowiedzialna za organizację usług.

W ramach Bonu Senioralnego seniorzy mogą otrzymać pomoc między innymi w zakresie:

Program skierowany jest do osób, które ukończyły 65 lat, posiadają wymagane obywatelstwo lub prawo pobytu oraz spełniają kryterium dochodowe. To ważna informacja dla milionów świadczeniobiorców: emeryt z dochodem poniżej 3410 zł dostanie bon, a limit ten będzie zmieniany wraz z waloryzacją emerytur i rent.

Warto przy tym pamiętać, że emerytura to nie wszystko – po 65. roku życia masz prawo do nawet 9 dodatków, a bon senioralny będzie je jedynie uzupełniał. Kluczowa dla wysokości progu okaże się natomiast waloryzacja emerytur i rent 2027, przy której rząd tnie podwyżki, a seniorzy liczą grosze.

Bon Senioralny będzie wdrażany etapami. Najpierw wsparcie otrzymają gminy, które nie prowadzą usług opiekuńczych dla seniorów lub pomagają niewielkiej liczbie mieszkańców.

Program ma pomóc mniejszym miejscowościom i terenom wiejskim, gdzie dostęp do opieki bywa ograniczony. Według założeń ustawy rozwiązanie ma zmniejszyć różnice między samorządami i poprawić dostępność pomocy dla osób starszych.

Na pierwszą edycję programu w latach 2026–2028 państwo przeznaczy łącznie 1 mld zł:

W kolejnych latach finansowanie ma wynosić około 500 mln zł rocznie.

Ustawa nie dotyczy wyłącznie Bonu Senioralnego. Jej celem jest także uporządkowanie zasad działania opieki długoterminowej w Polsce. Przepisy wprowadzają wspólne zasady dotyczące opieki zdrowotnej i społecznej oraz określają role instytucji odpowiedzialnych za organizację pomocy.

Nowym rozwiązaniem będzie funkcja powiatowego koordynatora opieki długoterminowej. Jego zadaniem będzie pomaganie seniorom oraz ich rodzinom w znalezieniu odpowiednich form wsparcia.

Koordynator wskaże dostępne możliwości pomocy, takie jak:

Na finansowanie pracy koordynatorów państwo przeznaczy około 20 mln zł rocznie.

Nowe przepisy rozwijają także system obserwowania potrzeb osób starszych. Rząd nadal będzie przygotowywał coroczne analizy dotyczące sytuacji seniorów, a zakres danych zostanie rozszerzony między innymi o dostępność miejsc i usług związanych z aktywnością społeczną, edukacją, kulturą, sportem i rekreacją.

Zmiany demograficzne sprawiają, że zapotrzebowanie na opiekę dla seniorów będzie rosło. Obecnie w Polsce mieszka niemal 10 mln osób w wieku 60 lat i więcej. To ponad jedna czwarta mieszkańców kraju. Prognozy wskazują, że do 2050 roku liczba ta może wzrosnąć do około 12,4 mln osób.

Jednocześnie zmniejszy się liczba osób w wieku produkcyjnym. Oznacza to, że system opieki będzie musiał odpowiadać na rosnące potrzeby przy mniejszej liczbie osób mogących zapewnić wsparcie. Tym większe emocje budzą rozwiązania, dzięki którym możliwa byłaby emerytura nawet 7 lat wcześniej, nad którymi pracuje rząd.

– Ta ustawa to systemowe podejście do planowania polityki senioralnej. To akt prawny, który ma być fundamentem tworzenia rozwiązań dla osób starszych. Jest tak zaprojektowana, żeby była kołem zamachowym dla kolejnych rozwiązań, działań i programów na rzecz seniorów – podkreśliła Marzena Okła-Drewnowicz.