Ostatni dzwonek dla użytkowników Zondacrypto. Zobacz, jak zgłosić roszczenie do syndyka w Estonii

Najpierw pewne podstawowe informacje. Zondacrypto była największą polską giełdą kryptowalut założoną w 2014 roku w Katowicach pod nazwą BitBay. Z czasem giełda przeniosła swoją siedzibę do Estonii, gdzie uzyskała licencję VASP na prowadzenie działalności. Zezwolenie nr FVT000209 na świadczenie usług walut wirtualnych nie było autoryzacją CASP według przepisów MiCA.

Na przełomie roku 2025 i 2026 klienci zaczęli zauważać problemy z płynnością i wypłatami środków, a 23 kwietnia 2026 r. giełda przestała działać. Zezwolenie VASP zostało częściowo zawieszone 18 maja i cofnięte 29 czerwca 2026 r. 

Giełda Zondacrypto była zarejestrowana w Estonii pod nazwą BB Trade Estonia OÜ (kod rejestrowy 14814864). Ogłoszenie upadłości przez Sąd Okręgowy Harju w Tallinie miało miejsce 27 sierpnia 2026 r. o godzinie 11:00, postanowieniem sądu w sprawie cywilnej nr 2-26-14436/10.  Syndykiem masy upadłościowej został wyznaczony Margus Lentsius (adres: Advokaadibüroo Lentsius & CASUS, Lõõtsa 8 A, Tallinn, telefon 5045959, e-mail haldur@lentsius.ee).

Estońskie prawo przewiduje dwumiesięczny okres na powiadomienie syndyka o swoich wierzytelnościach wobec dłużnika, które powstały przed ogłoszeniem upadłości, niezależnie od podstawy roszczenia i terminu jego wymagalności (estońskie prawo upadłościowe, Pankrotiseadus, PankrS  § 93 (1)).

Wierzytelności zgłoszone po terminie, których termin nie zostanie przywrócony, mogą zostać uznane, jednak ich zaspokojenie następuje po wierzytelnościach uznanych i zgłoszonych terminowo. W praktyce oznacza to, że szanse na odzyskanie chociażby części oszczędności staną się znacząco niższe. 

Ważne: Jeśli masz w tej sprawie pełnomocnika nie zakładaj, że zgłoszenie zostało dokonane, zweryfikuj to i poproś o kopię pisemnego oświadczenia i dowód doręczenia go syndykowi wraz z pełnomocnictwem lub innym dokumentem potwierdzającym prawo do reprezentacji.

Jeśli składasz roszczenie samodzielnie, wyjaśniamy w punktach co należy zrobić.

Sprawdź, na jakie dokładnie dane miałeś zweryfikowane konto na giełdzie. Czy zrobiłeś to jako osoba prywatna, czy jako firma. W zgłoszeniu będziesz musiał wskazać rzeczywistego wierzyciela. 

Ustal jakie aktywa miałeś zdeponowane na giełdzie. Chodzi o niewypłacone środki fiat w PLN, EUR, USD lub innych walutach, kryptowaluty takie jak BTC, LTC, ETH, SOL i inne, stablecoiny (stabilne kursowo kryptowaluty) takie jak USDT, USDC i zlecone, ale niezrealizowane wypłaty.Nie ma minimalnej kwoty która uprawnia do zgłoszenia.

Dla środków fiat (PLN) określ dokładne kwoty i waluty, podaj informacje o niezrealizowanych wypłatach. Nie licz tej samej kwoty podwójnie np. jako saldo rachunku i jako wypłata oczekująca jeśli jedno może zawierać się w drugim. Przelicz wszystkie kwoty na euro podając datę i źródło kursu, np. kurs referencyjny EBC lub NBP.

Zgodnie z § 44 ust. 2 PankrS (estońska ustawa) wierzytelności w walutach obcych przelicza się według kursu z daty postanowienia o ogłoszeniu upadłości, czyli 27 sierpnia 2026 r. Należy wskazać pierwotną kwotę i walutę oraz udokumentować zastosowany kurs.

W przypadku kryptowalut i stablecoinów najpierw należy ustalić rodzaj aktywa, liczbę jednostek i podstawę prawną żądania. Ewentualną wycenę w EUR należy udokumentować, ale nie przesądzać na jej podstawie, że przysługuje Ci wyłącznie wierzytelność pieniężna. Zachowaj kopię dokumentacji dla użytego kursu.

– Z punktu widzenia ochrony klienta konieczne jest oddzielenie trzech kwestii: informacji o saldzie na platformie, podstawy prawnej roszczenia wobec operatora i możliwości dochodzenia wydania konkretnych aktywów – tłumaczy Robert Wojciechowski, prezes Izby Gospodarczej Blockchain i Nowych Technologii (IGBiNT), badacz regulacji rynku kryptoaktywów i doktorant nauk prawnych Uczelni Łazarskiego.

Jak dodaje, "zapis w systemie transakcyjnym jest ważnym dowodem, ale sam w sobie nie rozstrzyga o kwalifikacji prawnej aktywów w postępowaniu upadłościowym". Z tego więc powodu "należy zachować historię rachunku, potwierdzenia transferów i identyfikatory transakcji blockchain, a w zgłoszeniu precyzyjnie określić rodzaj oraz liczbę jednostek kryptoaktywów.

– MiCA, w szczególności art. 70 i 75, ustanawia dla objętych nim dostawców standardy ochrony i segregacji aktywów klientów. Nie zastępuje jednak ustaleń dotyczących prawa właściwego, treści wcześniejszych relacji umownych ani kwalifikacji roszczeń w konkretnym postępowaniu. Dla wierzyciela najważniejsze jest terminowe i udokumentowane zgłoszenie, bez przyjmowania z góry, jaki będzie wynik postępowania – dodaje Wojciechowski.

Jako punkt odniesienia dla wyceny warto rozważyć wskazanie daty ogłoszenia upadłości, czyli 27 sierpnia 2026 r. (art. 70 i 75 MiCA). 

Prawo estońskie (art. 94 ustawy o upadłości) nakłada na wierzyciela udokumentowanie wierzytelności. Zabezpiecz wszystkie dowody którymi dysponujesz (historię transakcji z giełdy, zrzuty ekranu sald z datami, potwierdzenia przelewów bankowych na giełdę, potwierdzenia wpłat kryptowalut, adresy portfeli i identyfikatory transakcji, historię wypłat, korespondencję e-mail z obsługą klienta, zgłoszone reklamacje wraz z odpowiedziami, potwierdzenie rejestracji i nazwę użytkownika na giełdzie).

Prawo unijne (art. 55 rozporządzenia (UE) 2015/848) nakłada podobne wymogi zgłoszenia wierzytelności zagranicznego wierzyciela.

Ważne: jeśli posiadasz tylko częściowe dane, określ z czego wynika przygotowane wcześniej wyliczenie i jakich elementów nie jesteś w stanie udokumentować i dlaczego. Nie przedstawiaj niezweryfikowanej kwoty jako pewnej.

Nadaj załącznikom odpowiednie numery i na końcu pisma wymień nazwy wszystkich załączników. Zachowaj oryginalne dokumenty, a do syndyka wyślij kopie. Nie wysyłaj żadnych haseł, kodów 2FA, kluczy prywatnych, ani seedów do swojego portfela.

Możesz napisać zgłoszenie samodzielnie, ale jeśli nie zostanie ono należycie uzupełnione, to syndyk powinien wyznaczyć co najmniej 10-dniowy termin na uzupełnienie braków (§ 94 ust. 3 PankrS.). Jeżeli zostaną usunięte terminowo, zgłoszenie zachowuje datę pierwotnego wniesienia. W przeciwnym przypadku sąd może uznać je za niewniesione. Nie oznacza to automatycznego przedłużenia podstawowego terminu zgłoszenia.

Żeby tego uniknąć najlepiej będzie skorzystać z przykładowego formularza. Możesz posłużyć się oficjalnym formularzem UE, dostępnym pod adresem: 

https://eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2017/1105/oj/pol/pdf 

Wypełnij wszystkie wymagane sekcje, zaczynając od: 

1. Postępowanie: Harju Maakohus, sygnatura 2-26-14436/10, Margus Lentsius 2. Dłużnik: BB Trade Estonia OÜ, numer 14814864

Zgłoszenie może zostać przygotowane w języku polskim, pozwala na to art. 55 ust. 5 rozporządzenia UE 2015/848. Syndyk może później zażądać tłumaczenia na język estoński. 

Musisz podpisać zgłoszenie, możesz je wydrukować i podpisać odręcznie i zeskanować, albo użyć podpisu elektronicznego na przykład przez mObywatel pod adresem: https://podpis.mobywatel.gov.pl/ 

Wyślij kompletne zgłoszenie wraz z załącznikami syndykowi. Najlepiej zrobić to wysyłając e-mail na adres: haldur@lentsius.ee 

W tytule możesz wpisać Proof of claim – BB Trade Estonia OÜ – case 2-26-14436/10 - i swoje imię i nazwisko. W treści możesz wpisać, że załączasz formalne zgłoszenie wierzytelności na podstawie § 93 i § 94 PankrS oraz art. 53–55 rozporządzenia (UE) 2015/848.

Poproś o pisemne potwierdzenie otrzymania zgłoszenia, jego załączników oraz daty wpływu.

Jeśli miałeś oszczędności na giełdzie Zondacrypto, to wyślij dokumenty najszybciej jak to możliwe. Nie zostawiaj tego na ostatni dzień, czyli 27 października. Zachowaj dowód wysłania dokumentów i poproś o potwierdzenie ich otrzymania. 

Przypominamy: samo posiadanie konta na giełdzie ani zgłoszenie do polskiej prokuratury nie zastępuje zgłoszenia wierzytelności do syndyka w Estonii.

Nie panikuj jeśli błędnie uzupełnisz zgłoszenie. W takiej sytuacji zgodnie z estońskim prawem syndyk powinien wyznaczyć ci termin minimum 10 dni na uzupełnienie wniosku.

Pamiętaj jednak, że jeśli nie złożysz wniosku w terminie, to Twoje roszczenia zajmą dalsze miejsce w kolejce zaspokojenia wierzytelności, co zmniejsza Twoje szanse na odzyskanie oszczędności. Ponadto samo zgłoszenie nie gwarantuje zwrotu pieniędzy. 

W związku z ogłoszeniem 27 sierpnia 2026 r. upadłości BB Trade Estonia OÜ, operatora platformy Zondacrypto, podstawową czynnością umożliwiającą dochodzenie wierzytelności w estońskim postępowaniu upadłościowym jest ich zgłoszenie do wyznaczonego syndyka. Termin wynikający z obwieszczenia upływa 27 października 2026 r.

– Zakres ewentualnego zaspokojenia zależy między innymi od wartości majątku dostępnego w postępowaniu, uznania roszczenia oraz jego kwalifikacji prawnej i kolejności zaspokojenia. Na obecnym etapie nie ma wystarczających podstaw, by Izba określała procentowy poziom możliwego odzyskania środków – tłumaczy Wojciechowski.

Jak dodaje, "szczególnej analizy wymaga rozróżnienie pomiędzy wierzytelnością pieniężną wobec operatora a uprawnieniem do żądania wydania konkretnych kryptoaktywów".

– Nie są to konstrukcje prawnie tożsame. Znaczenie mają treść umowy, rzeczywisty model przechowywania aktywów, możliwość ich identyfikacji i odpowiednie przepisy prawa właściwego – podkreśla ekspert. – Rozporządzenie MiCA, w szczególności art. 70 i 75, ustanawia standardy zabezpieczania praw klientów, segregacji powierzonych kryptoaktywów i prowadzenia ewidencji pozycji. Standardów tych nie można jednak automatycznie traktować jako rozstrzygnięcia o prawach klientów w konkretnym postępowaniu upadłościowym, bez zbadania zakresu i okresu stosowania regulacji do danego dostawcy – dodaje.

– Z perspektywy ochrony uczestników rynku najważniejsze jest zatem prawidłowe udokumentowanie roszczenia, jego terminowe zgłoszenie oraz rozróżnienie między wartością zapisaną na rachunku użytkownika a prawnymi podstawami jej dochodzenia – podsumowuje prezes IGBiNT.

Samo zgłoszenie wierzytelności nie oznacza automatycznego odzyskania pieniędzy.

Warto mieć świadomość, z jak dużą sprawą mamy do czynienia. Jak pisaliśmy, gdy Kral od Zondacrypto poszedł na współpracę z prokuraturą, śledczy szacowali straty klientów giełdy na co najmniej 2,4 mld zł.

Nie pomaga też to, co dzieje się z majątkiem osób związanych z historią platformy. Opisywaliśmy, jak zniknął majątek Sylwestra Suszka – aktywa założyciela BitBay miały trafić do osób aresztowanych w śledztwie.