Polska wygrała z Rosją po 60 latach. ONZ ma nowego reprezentanta

W tajnym głosowaniu Zgromadzenia Ogólnego Polska pokonała Rosję w rywalizacji o miejsce z Grupy Wschodnioeuropejskiej. Przedstawicielem naszego kraju w Joint Inspection Unit (JIU) będzie Jakub Chmielewski, którego kadencja obejmie lata 2028-2032. Taka jednostka ma uprawnienia do kontrolowania i oceniania działania organizacji całego systemu ONZ.

O skali sukcesu najlepiej świadczy historia tej rywalizacji. Rosja i wcześniej Związek Radziecki przez sześć dekad nieprzerwanie zajmowały jedno z dwóch miejsc przypadających Europie Wschodniej w JIU. Tym razem Moskwa wystartowała przeciwko Polsce i przegrała. Jak przekazał stały przedstawiciel RP przy ONZ Krzysztof Szczerski, o zwycięstwie naszego kraju zdecydował zaledwie jeden głos.

Według informacji Ministerstwa Spraw Zagranicznych polska kandydatura uzyskała poparcie 95 państw członkowskich. Głosowanie było tajne, dlatego nie wiadomo, które kraje opowiedziały się za poszczególnymi kandydatami. Szczerski podkreślał, że konkurencja była wyjątkowo trudna, a kampania trwała do ostatniego dnia. Polscy dyplomaci wysyłali dziesiątki wiadomości i przekonywali przedstawicieli państw do poparcia naszej kandydatury.

Wspólna Jednostka Kontrolna, czyli Joint Inspection Unit, została powołana w 1966 roku. To jedyny niezależny zewnętrzny organ nadzoru obejmujący cały system Narodów Zjednoczonych. Składa się z 11 inspektorów mianowanych przez Zgromadzenie Ogólne na pięcioletnie kadencje. Ich zadaniem jest prowadzenie inspekcji i dochodzeń, które mają poprawiać efektywność działania oraz współpracy między organizacjami ONZ.

Znaczenie tej instytucji nie sprowadza się do prestiżu i obecności przedstawiciela danego państwa w międzynarodowym gremium. Inspektorzy mają znaczną niezależność w wyborze obszarów analiz i kontroli, a ich ustalenia mogą wpływać na sposób funkcjonowania całego systemu Narodów Zjednoczonych. Polskę będzie reprezentował Jakub Chmielewski, a jego kadencja rozpocznie się w 2028 roku i potrwa do 2032 roku.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych określiło wybór Polski jako wyraz zaufania państw członkowskich do kompetencji polskiego eksperta. Resort podkreślił również zaangażowanie kraju w działania na rzecz przejrzystości i efektywności ONZ. W kampanię zaangażowane były polskie przedstawicielstwa przy ONZ w Nowym Jorku i Genewie, ambasady oraz konsulaty na całym świecie. Wsparcia udzielały także delegatury i przedstawicielstwa Unii Europejskiej.

Warto jednak spojrzeć na ten rezultat bez przesadnego triumfalizmu. Polska nie doprowadziła do usunięcia Rosji z ONZ ani nie przejęła kontroli nad organizacją. Wygrała konkretną rywalizację o miejsce w niezależnym organie kontrolnym, w którym Moskwa miała wyjątkowo długą historię obecności. Nie zmienia to faktu, że zwycięstwo jednym głosem po sześciu dekadach rosyjskich sukcesów ma wymiar symboliczny. Pokazuje też, że nawet państwo z wieloletnią pozycją w międzynarodowych strukturach nie może zakładać, że kolejne głosowanie jest formalnością.