Polska liderem importu broni w NATO. Kupujemy na potęgę

Na rynku zbrojeniowym trwa boom. W ostatnich pięciu latach globalna sprzedaż broni wzrosła o prawie dziesięć procent w porównaniu z poprzednim pięcioletnim okresem –wynika z nowego raportu renomowanego Instytutu Badań nad Pokojem w Sztokholmie (SIPRI).

Światowy handel produktami zbrojeniowymi jest obecnie mniej więcej na takim poziomie, jak pod koniec zimnej wojny w 1989 roku. W pierwszej dekadzie XXI wieku obserwowano jednak wyraźny spadek — nawet o jedną trzecią.

Wyraźnie zmieniły się kierunki importu broni. Według nowego raportu SIPRI to Europa jest obecnie najważniejszym regionem, który kupuje uzbrojenie. Jeszcze w latach 2016-2020 najważniejszymi regionami dla importu broni były Azja i Oceania (42 proc. całego importu) oraz Bliski Wschód (32 proc.). Europa była na trzecim miejscu z zaledwie 12 proc. udziału w światowym imporcie uzbrojenia.

W ostatnich latach Europa niemal potroiła swoje zakupy broni i obecnie zajmuje pierwsze miejsce w światowym rankingu z udziałem na poziomie 33 proc. Za nią plasują się Azja i Oceania (31 proc.) oraz Bliski Wschód (26 proc.). – Gwałtowny wzrost dostaw broni do państw europejskich podbił globalne wyniki o niemal dziesięć procent – mówi Mathew George, jeden z autorów nowego badania SIPRI.

Choć wciąż znaczący pozostaje popyt związany z wojną w Ukrainie, nie jest on już jedynym czynnikiem napędzającym wzrost. Od 2022 roku to właśnie dostawy dla broniącej się przed rosyjską inwazją Ukrainy były główną siłą napędową europejskich zakupów. Teraz – jak wskazuje SIPRI – coraz więcej państw kontynentu masowo zwiększa własne zamówienia, odpowiadając na rosnące poczucie zagrożenia ze strony Rosji.

W ujęciu pięcioletnim europejski import broni wzrósł ponad trzykrotnie. W pewnym sensie liczby te odzwierciedlają nastroje niepokoju i obaw przed eskalacją konfliktów w Europie.

Według SIPRI w 2025 roku wolumen dostaw broni z USA do Ukrainy był znacznie mniejszy niż w dwóch poprzednich latach. Donald Trump, po ponownym objęciu urzędu prezydenta USA, ograniczył pomoc wojskową dla Kijowa. Nawet jeżeli sojusznicy Ukrainy – przede wszystkim państwa europejskie, Australia czy Kanada – kupowali w USA większe ilości systemów obrony powietrznej i przekazywali je następnie Ukrainie, SIPRI nadal klasyfikuje je jako amerykańskie transfery. Niemniej jednak to nie Ukraina była przyczyną dalszego wzrostu importu do Europy.

Poczucie zagrożenia ze strony Rosji oraz ostrzeżenia Trumpa skierowane do Europejczyków wpłynęły na silny wzrost popytu na broń ze strony europejskich państw NATO. Według raportu import broni przez 29 europejskich państw NATO wzrósł w latach 2021-2025 o 143 proc. w porównaniu z okresem 2016-2020.

Największym importerem broni wśród europejskich państw NATO jest Polska, która odpowiada za 17 proc. całego importu w tej grupie. Stanowi to 3,6 proc. całkowitego światowego importu broni i przekłada się na siódmą pozycję na liście krajów kupujących najwięcej uzbrojenia na świecie.

Wśród europejskich panstw Sojuszu kolejnymi najważniejszymi importerami były Wielka Brytania (2,1 proc. światowego importu) i Holandia (1,8 proc.). Udział Stanów Zjednoczonych w światowym imporcie uzbrojenia wynosił zaś 2,9 proc.

Niepokój, ale także determinację Polski szczególnie dobrze ilustruje porównanie danych z pięcioletnich przedziałów czasowych. W latach 2021-2025 skala polskiego importu broni była ponad ośmiokrotnie wyższa niż w latach 2016-2020. SIPRI odnotowuje wzrost o 852 proc.

Prawie cały import broni do Polski w latach 2021-2025 pochodził spoza Europy, z czego 47 proc. z Korei Południowej, a 44 proc. ze Stanów Zjednoczonych – wynika z raportu SIPRI.

Stany Zjednoczone pozostają najważniejszym dostawcą broni dla Ukrainy i jednym z kluczowych dla większości państw europejskich. Jednocześnie rośnie rola producentów z Azji – zwłaszcza Korei Południowej – oraz kilku państw europejskich, w tym Francji, Włoch i Niemiec.

Niemcy, m.in. dzięki pomocy wojskowej dla Ukrainy, wyprzedziły w ostatnich pięciu latach Chiny, osiągając 5,7 proc. udziału w globalnym eksporcie. To pozwoliło im awansować na czwarte miejsce światowego rankingu.

USA natomiast jeszcze bardziej umocniły swoją dominację. W latach 2021-2025 odpowiadały za 42 proc. wszystkich światowych dostaw – wobec 36 proc. w poprzednim pięcioleciu. Amerykańskie uzbrojenie trafiło do 99 państw. Jak komentuje ekspert SIPRI Pieter Wezeman, USA postrzegają eksport broni jednocześnie jako narzędzie polityki zagranicznej i mechanizm wzmacniający własny przemysł zbrojeniowy.

Napięcia polityczne i regionalne konflikty wyraźnie wpływają na zakupy wojskowe. W Azji swoje importy zwiększyły m.in. Indie oraz Pakistan – oba kraje znalazły się w pierwszej dziesiątce największych importerów broni na świecie.

Choć ogólny import państw Bliskiego Wschodu spadł w ostatnich pięciu latach o 13 proc., region ten wciąż znajduje się w czołówce światowych odbiorców uzbrojenia. W globalnej pierwszej dziesiątce pozostały Arabia Saudyjska (6,8 proc. światowego importu), Katar (6,4 proc.) i Kuwejt (2,8 proc.). Trudno przewidywać, by te proporcje miały znacząco się zmienić w najbliższych latach – zwłaszcza w obliczu utrzymującej się niestabilności regionu.

Opracowanie: Christoph Strack | Anna Widzyk