Dodatek pielęgnacyjny z ZUS. Seniorzy wściekli na haczyk w przepisach

Dodatek pielęgnacyjny otrzymują osoby pobierające emeryturę lub rentę, które:

Seniorzy, którzy skończą 75 lat, nie muszą składać żadnego wniosku. ZUS przyznaje świadczenie automatycznie i wypłaca je razem z emeryturą od miesiąca następującego po urodzinach. Wyjaśnialiśmy już wcześniej, czym dokładnie jest dodatek pielęgnacyjny, ile można dostać i komu przysługuje.

Inaczej wygląda sytuacja osób, które chcą otrzymać dodatek ze względu na stan zdrowia. W takim przypadku trzeba złożyć wniosek do ZUS i dołączyć zaświadczenie lekarskie na formularzu OL-9. Dokument nie może być wystawiony wcześniej niż miesiąc przed złożeniem wniosku.

Samo spełnienie warunków nie zawsze oznacza wypłatę pieniędzy. Dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobom przebywającym w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub pielęgnacyjno-opiekuńczym. Wyjątek dotyczy seniorów, którzy spędzają poza taką placówką ponad dwa tygodnie w miesiącu.

Od 1 marca 2026 r. dodatek pielęgnacyjny wynosi 366,68 zł miesięcznie. Kwota jest waloryzowana raz w roku razem z emeryturami i rentami.

Według obecnych prognoz od 1 marca 2027 r. świadczenie wzrośnie do co najmniej 379,44 zł. Ostateczna wysokość będzie zależała od wskaźnika waloryzacji, który zostanie ogłoszony na początku przyszłego roku.

Najwięcej wątpliwości budzą przepisy dotyczące renty wdowiej. Pozwalają one łączyć własną emeryturę z rentą rodzinną po zmarłym małżonku, ale tylko do określonego limitu.

Od 1 marca 2026 r. maksymalna łączna kwota świadczeń wynosi 5935,47 zł, czyli trzykrotność najniższej emerytury.

Dodatek pielęgnacyjny również jest wliczany do limitu świadczeń. Jeżeli po jego doliczeniu zostanie przekroczony ustawowy próg, ZUS odpowiednio obniży wypłatę. W praktyce oznacza to, że przyznanie dodatku nie zawsze zwiększy miesięczny przelew, a niektórzy seniorzy dostaną tyle samo pieniędzy co wcześniej.

Do Rzecznika Praw Obywatelskich trafiły skargi od seniorów, którzy po uzyskaniu prawa do dodatku pielęgnacyjnego nie odczuli żadnej poprawy swojej sytuacji finansowej. RPO zwrócił uwagę, że świadczenie ma pomagać pokrywać zwiększone koszty związane z wiekiem lub stanem zdrowia, a nie być jedynie zapisem w decyzji ZUS.

Zdaniem rzecznika obecne przepisy powodują, że część osób formalnie otrzymuje dodatek, ale ich miesięczne dochody pozostają bez zmian. Dlatego wystąpił do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o analizę przepisów i rozważenie zmian.

Kwota dodatku pielęgnacyjnego zmienia się raz w roku razem z waloryzacją emerytur i rent. Obecnie świadczenie wynosi 366,68 zł miesięcznie, ale od 1 marca 2027 r. seniorzy dostaną więcej.

Rząd zapowiedział, że przyszłoroczna waloryzacja wyniesie co najmniej 3,48 proc. Jeśli prognozy się potwierdzą, dodatek pielęgnacyjny wzrośnie do minimum 379,44 zł miesięcznie. Ostateczna wysokość będzie jednak znana dopiero po publikacji danych GUS dotyczących inflacji i wzrostu wynagrodzeń. Jak wynika z wyliczeń, tegoroczne podwyżki emerytur będą niższe niż w poprzednich latach, co przełoży się również na wysokość dodatków.

Co roku 1 marca ZUS podnosi emerytury, renty i część dodatków do tych świadczeń. Wysokość podwyżki wynika z ustawowego wskaźnika waloryzacji, który uwzględnia inflację oraz część realnego wzrostu przeciętnych wynagrodzeń.

Na początku rząd przedstawia swoją propozycję Radzie Dialogu Społecznego. Jeżeli strony nie osiągną porozumienia, o wysokości wskaźnika decyduje Rada Ministrów. Tak było również przed waloryzacją zaplanowaną na 2027 r. Związkowcy i pracodawcy nie uzgodnili wspólnego stanowiska, dlatego rząd przygotowuje rozporządzenie utrzymujące ustawowe minimum. To sprawia, że waloryzacja emerytur i rent 2027 będzie jedną z najniższych od lat.

Tak było również przed waloryzacją zaplanowaną na 2027 r. Związkowcy i pracodawcy nie uzgodnili wspólnego stanowiska, dlatego rząd przygotowuje rozporządzenie utrzymujące ustawowe minimum.

Obowiązujące przepisy przewidują, że w 2028 r. rząd ponownie przeanalizuje zasady wypłaty renty wdowiej. Jednym z elementów tej analizy ma być wysokość limitu świadczeń.

Jeżeli Rada Ministrów zdecyduje się go podnieść, część seniorów, którzy dziś tracą część dodatku pielęgnacyjnego z powodu przekroczenia limitu, mogłaby zacząć otrzymywać pełną kwotę świadczenia.

Na razie nie zapadły jednak żadne decyzje. Obecne przepisy zobowiązują jedynie rząd do przeprowadzenia takiej analizy i oceny sytuacji osób korzystających z renty wdowiej.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę, że obecne rozwiązania prowadzą do paradoksalnych sytuacji. Dodatek pielęgnacyjny ma pomagać osobom starszym lub ciężko chorym pokrywać wyższe koszty codziennego funkcjonowania. Tymczasem po zastosowaniu limitu renty wdowiej część seniorów nie odczuwa żadnej korzyści finansowej.

Do biura RPO trafiły skargi od osób, którym ZUS przyznał dodatek, ale jednocześnie obniżył inne świadczenie. Łączna kwota wypłaty pozostała więc na tym samym poziomie albo nawet była niższa. Rzecznik zwrócił się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o przeanalizowanie tych przepisów i ocenę, czy wymagają zmian.

Problem dotyczy nie tylko seniorów po 75. roku życia. Podobne zasady obowiązują osoby pobierające świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.

RPO wskazuje, że także w tej grupie zdarzają się sytuacje, w których przejście na rentę wdowią oznacza ograniczenie albo utratę innego świadczenia. W części przypadków korzystniejsze okazuje się pozostanie przy wcześniejszych zasadach wypłaty emerytury i dodatków niż skorzystanie z nowych przepisów. Warto przy tym pamiętać, że emerytura to nie wszystko, po 65. roku życia masz prawo do nawet 9 dodatków – od dopłat do rachunków po ulgi komunikacyjne.

Źródło: Infor