Duma Płocka odzyskuje dawny blask. Historyczny przełom na Wzgórzu Tumskim

Pozostałości zamku książąt mazowieckich i dawnego opactwa benedyktyńskiego górują nad Wisłą. Kompleks znajduje się na Wzgórzu Tumskim, jednym z najbardziej charakterystycznych miejsc Płocka. Od pewnego czasu trwają tam szeroko zakrojone prace konserwatorskie. Ich zakończenie zaplanowano na wrzesień 2027 roku.

Do tej pory odnowiono północną i zachodnią elewację kompleksu oraz Wieżę Szlachecką. Teraz prace przeniosły się na Wieżę Zegarową. Robotnicy oczyszczają jej mury i uzupełniają ubytki.

– Dotychczas udało się przeprowadzić konserwację elewacji północnej i zachodniej kompleksu oraz Wieży Szlacheckiej. Obecnie ekipy pracują przy Wieży Zegarowej – oczyszczają mury i uzupełniają ubytki – wyjaśnił ks. kanonik Roman Bagiński, ekonom diecezji płockiej w rozmowie z PAP.

Jednym z ważniejszych elementów prac przy Wieży Zegarowej będzie odnowienie mechanizmu zegara. Do Płocka ma też wrócić dzwon św. Zygmunta, patrona miasta.

Nowy egzemplarz powstał na wzór XV-wiecznego oryginału i waży około dwóch ton. Według zapowiedzi ks. Bagińskiego dzwon powinien dotrzeć do Płocka w styczniu lub lutym 2027 roku. Montaż zaplanowano na wiosnę, po zakończeniu prac przy kopule wieży.

Po raz pierwszy jego głos ma zabrzmieć podczas majowych uroczystości ku czci św. Zygmunta.

Historia dzwonu sięga XV wieku. Został odlany jako wotum po bitwie pod Warną i przez kolejne stulecia przypominał o poległych mieszkańcach Mazowsza. Oryginał nie przetrwał jednak wojennych zniszczeń. W 1918 roku został uszkodzony, a później ponownie zniszczony podczas II wojny światowej.

Podobnych strat polska kultura poniosła w tamtym okresie bardzo wiele, a ich odrabianie trwa do dziś – po ponad 80 latach Niemcy oddają Polsce skarby narodowe, w tym średniowieczne rękopisy i królewskie precjoza.

Płocki kompleks nie jest tu wyjątkiem. W ostatnich miesiącach na liście obiektów objętych wielkimi inwestycjami konserwatorskimi znalazły się kolejne warownie, a turystów czeka np. ostatnia szansa, by zobaczyć zamek Kopernika przed zamknięciem obiektu na kilka lat.

Renowacja kompleksu to nie jedyne przedsięwzięcie prowadzone w Płocku. Muzeum Diecezjalne digitalizuje swoje najcenniejsze zbiory.

Do tej pory przygotowano cyfrowe wersje 30 eksponatów. Wśród nich znalazły się średniowieczny kielich i patena Konrada I Mazowieckiego oraz herma św. Zygmunta, czyli relikwiarz w kształcie popiersia.

– Wszystkie te obiekty już niebawem będzie można oglądać na internetowej stronie muzeum – zapowiada ks. Bagiński.

W planach jest digitalizacja kolejnych zabytków. Tempo tych prac będzie jednak zależało od możliwości zdobycia pieniędzy na następne etapy projektu.

Stawka jest niemała, bo dawna stolica Polski masowo traci turystów, a liczba rezerwacji noclegowych w mieście spadła w ciągu dwóch lat o kilkanaście tysięcy. Doświadczenia innych miejscowości pokazują, że odnowiony zabytek potrafi odwrócić ten trend – po latach zapomnienia Zamek Ćmielów otwiera się dla turystów i stał się jedną z głośniejszych atrakcji regionu.

Co roku resort kultury nagradza zresztą najbardziej zadbane zabytki w Polsce, a wyróżnione obiekty regularnie notują wzrost ruchu turystycznego.

Zamek książąt mazowieckich powstał w XIV wieku. Z tego okresu pochodzą dwie charakterystyczne wieże, Szlachecka i Zegarowa. Ta druga od XV wieku służyła jako dzwonnica katedry Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

W XVIII wieku Wieża Zegarowa została przebudowana i otrzymała charakterystyczną kopułę. W XVI wieku na Wzgórzu Tumskim pojawili się benedyktyni, którzy wznieśli kościół św. Wojciecha i klasztor. Opactwo działało przez ponad dwa stulecia.

Po jego likwidacji zabudowania przeznaczono na seminarium duchowne. Od połowy XIX wieku część obiektów pełniła funkcje mieszkalne.