
Kiedy w USA media śledzą katastrofę rakiety Vulcan, polski sektor kosmiczny świętuje udana próbę poligonową rakiety ILR-33 BURSZTYN 2K w Ustce. Otwiera nowy rozdział dla krajowego sektora kosmicznego, ponieważ po raz pierwszy polska konstrukcja wyniosła ładunek rodzimego przedsiębiorstwa, testując technologie łączności gotowe do komercjalizacji.
Sektor kosmiczny przestał być w Polsce wyłącznie domeną teoretycznych badań i uczelnianych laboratoriów i od kilku lat jest realną gałęzią nowoczesnej gospodarki z dużym potencjałem eksportowym. Kolejny dowód na dojrzałość rodzimych technologii przyniósł 12 listopada. Na Centralnym Poligonie Sił Powietrznych w Ustce rakieta suborbitalna ILR-33 BURSZTYN 2K, skonstruowana przez inżynierów Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa, pomyślnie zakończyła kolejną misję testową.
Wydarzenie ma wymiar przełomowy z biznesowego punktu widzenia: był to pierwszy dedykowany lot Bursztyna z ładunkiem komercyjnego klienta, w dodatku zrealizowany dla polskiego przedsiębiorstwa i z polskiego poligonu. Po historycznym starcie w Norwegii w 2024 roku, gdy konstrukcja przekroczyła granicę kosmosu (osiągając pułap 101 km), tym razem postawiono na weryfikację zaawansowanej elektroniki w warunkach dużych przeciążeń.
Prędkość Mach 2 i telemetria pod pełną kontrolą
Listopadowa kampania była częścią projektu "SUBCOM – Satelitarny system teledetekcji oraz komunikacji suborbitalnych rakiet badawczych – FAZA II", realizowanego przy dofinansowaniu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju z programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Liderem przedsięwzięcia jest polska spółka technologiczna Thorium Space.
Podczas lotu rakieta rozpędziła się do dwukrotności prędkości dźwięku (Mach 2). W tak ekstremalnych warunkach przetestowano autorskie systemy opracowane przez Thorium Space:
Wszystkie komponenty zadziałały zgodnie z planem – stacja naziemna bez zakłóceń śledziła pędzącą rakietę, odbierała dane w czasie rzeczywistym i przesyłała telekomendy.
Polska myśl inżynieryjna
Aby zrealizować misję, zespół Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa zmodyfikował architekturę awioniczną rakiety oraz dostosował profil lotu do wymogów testowanego ładunku. Komponenty rozmieszczono m.in. w głowicy, głównym członie napędowym oraz głowicach silników pomocniczych.
Przy okazji sprawdzono również kluczowy element zaplecza operacyjnego – polską wyrzutnię WR-2. Została ona przetransportowana na stanowisko w standardowym kontenerze morskim. Z perspektywy ekonomicznej i operacyjnej to ogromny atut: takie rozwiązanie radykalnie obniża koszty logistyki, zwiększa autonomiczność systemu i chroni sprzęt przed warunkami atmosferycznymi.
Zobacz także
Od poligonu do globalnej komercjalizacji
Kolejna już udana próba w Ustce otwiera drogę do rynkowego wdrożenia przetestowanych rozwiązań. Po zakończeniu projektu systemy komunikacji i lokalizacji Thorium Space mają stać się standardowym wyposażeniem kolejnych wersji rakiet budowanych w Instytucie Lotnictwa.
– Dla nas najważniejsze jest sprawdzenie technologii w rzeczywistych warunkach lotu. Testy laboratoryjne są niezbędne, ale dopiero takie próby pozwalają ocenić, jak nasze rozwiązania działają w praktyce. To ważny krok w rozwoju systemów, które chcemy w przyszłości oferować na rynku komercyjnym. Projekt pokazuje również, jak wiele można osiągnąć dzięki współpracy polskiego przemysłu kosmicznego z instytutami badawczymi – podkreśla dr Piotr Mierzejewski, prezes Thorium Space.
Wtóruje mu dr hab. inż. Cezary Szczepański, Dyrektor Łukasiewicz – Instytutu Lotnictwa: – Jestem przekonany, że tą misją testową wspólnie z Thorium Space wykonaliśmy ważny krok w budowaniu krajowego ekosystemu technologii kosmicznych i rozwoju komercyjnych zastosowań polskich rakiet suborbitalnych.
Zebrane w Ustce dane posłużą teraz do optymalizacji algorytmów śledzenia i przygotowania kolejnych lotów, przybliżając polskie firmy do zdobycia silnej pozycji w europejskim łańcuchu dostaw sektora kosmicznego.
Co wydarzyło się w USA?
Sukces polskich inżynierów nabiera szczególnego znaczenia w kontekście wydarzeń na globalnym rynku kosmicznym, gdzie nawet najwięksi gracze muszą liczyć się z ogromnym ryzykiem technologicznym i finansowym. Dotkliwie przekonała się o tym branża 15 listopada przy okazji startu dwustopniowej rakiety nośnej Vulcan Centaur. Maszyna uległa awarii około 10 minut po starcie i nie zdołała wejść na orbitę.
W wyniku nieudanej misji bezpowrotnie utracono aż 40 satelitów Amazon Leo – budowanej sieci internetu satelitarnego, która ma stanowić bezpośrednią konkurencję dla systemu Starlink firmy SpaceX. Przyczyny awarii na ten moment nie są jasne.
To była pierwsza tego typu misja Vulcan Centaur. Od 2024 r. rakiety tego typu odbyły cztery loty, a podczas dwóch napotkały problem z jednym ze swoich silników wspomagających. Siły Kosmiczne USE postanowiły wtrzymać starty Vulcana do czasu rozwiązania problemu.
Tak kosztowne straty pokazują, jak bezcenne w komercyjnym sektorze kosmicznym są niezawodne systemy telemetrii, łączności i śledzenia lotu – dokładnie takie, jakie z sukcesem rozwijają dziś polskie zespoły badawczo-biznesowe






