Strumień pieniędzy dla swoich? Premier osobiście zatwierdzi samorządy, które otrzymają dotację

Najpierw była mowa o 5 mld złotych. Teraz wiadomo, że będzie znacznie więcej: co roku z budżetu ma do Funduszu trafiać 1,1 mld zł, a 1,4 mld złotych dorzuci Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (to równowartość planowanej dopłaty emisyjnej, wpływy z której trafią do NFOŚiGW już od przyszłego roku).

Największy ruch na kontach będzie w najbliższych dwóch latach. W przyszłym roku rząd może dorzucić do budżetu funduszu 2 miliardy złotych z emisji papierów skarbowych. Z kolei w latach 2019-2020 po 400 mln zł wyłożą Lasy Państwowe, potem będzie to 2 proc. dochodów ze sprzedaży drewna – jakieś 120 mln zł rocznie.

W efekcie na jeden zgłoszony i zatwierdzony projekt przypadną środki kilkakrotnie większe niż dotychczas.

Ręczne sterowanie przepływem pieniędzy
– Kampania to taki okres, kiedy najchętniej bym wyjechał i wrócił po wszystkim – wzdycha w rozmowie z INNPoland.pl wiceprzewodniczący Związku Gmin Wiejskich RP i wieloletni wójt gminy Terespol, Krzysztof Iwaniuk. – Wtedy się różne rzeczy opowiada. Nie wyobrażam sobie jednak sytuacji, żeby premier miał ręcznie sterować przepływem środków z Funduszu. Po co wówczas organizować te konkursy o środki? – kwituje.

A jednak, zgodnie z projektem, który trafił do Rządowego Centrum Legislacji w piątek – bez konsultacji, z uwagi na „pilny charakter” – mechanizm przyznawania dotacji znacznie się zmieni. Z pozoru, jak wcześniej, rząd rozdzieli środki między województwa, a te urządzą konkursy na rozdział tej puli.

Albo też dosypać środków wybranej gminie, odwołując się do „poprawy dostępności komunikacyjnej obszarów o niższej zamożności, wyrównywaniu szans rozwojowych regionów i budowaniu spójności terytorialnej kraju lub zgodności z programami realizowanymi przez Radę Ministrów”. – Brzmi jak podkładka dla widzimisię w przyznawaniu pieniędzy dla preferowanych samorządów – komentowała kąśliwie „Gazeta Wyborcza”.

– Zważywszy na to, co premier od czasu do czasu mówi, należało się spodziewać, że tak będzie – mówi nam Eugeniusz Goraj, wiceprezydent Skierniewic ds. inwestycji i kandydat na burmistrza Rawy Mazowieckiej. – Samorządów związanych z PiS w tej chwili jest w Polsce stosunkowo niewiele, więc to byłby fatalny scenariusz, gdyby obawy premiowania „swoich” miały się ziścić – kwituje.

Niejasne kryteria konkursów
– W samorządzie trzeba gospodarzy, a nie partyjnej polityki – ucina Iwaniuk. I tego samego oczekuje od władz centralnych. – Wystarczyłoby uznać, że drogi lokalne są ważne: dziś mamy sytuacje, gdzie deklaruje się, że tak jest, ale GDDKiA wydaje więcej na utrzymanie 5 proc. dróg w Polsce (oczywiście, one przenoszą 90 proc. ruchu) niż wszystkie samorządy wydają na pozostałe drogi – podkreśla.

Do tej pory kryteria konkursów organizowanych przez wojewodów były stosunkowo jasne: bezpieczeństwo, łączenie regionów z większymi arteriami, jak drogi krajowe czy wojewódzkie. – Teraz też powinny być kryteria bardziej szczegółowe niż „zgodność z programami realizowanymi przez rząd” – przekonuje Goraj. – Nie łudźmy się, drogi lokalne nie mają wiele wspólnego z interesem państwa – dorzuca.

– Po co w ogóle organizować te konkursy, po co te procedury? – wytyka z kolei Iwaniuk. – Potrzeby poszczególnych gmin i powiatów są wyszczególnione w regionalnych strategiach. Lepiej już określić jakąś kwotę dla każdej gminy i dopilnować, by się z niej rozliczyła co do grosza – dorzuca.

Zdecydujmy się na priorytety
Wśród skarg samorządowców zdarzają się i takie, które dotyczą werdyktów w dotychczas organizowanych konkursach. Lokalni włodarze sarkają na ekspertów, podejmujących nie zawsze uzasadnione – zdaniem samorządowców – decyzje. Albo na system punktacji, któremu daleko miało być do klarowności.