Rewolucja w centrach polskich miast. Betonoza przechodzi do historii

Obecny układ placu powstał w 2011 roku, kiedy zlikwidowano ruch samochodowy i utworzono rozległą, wyłożoną granitowymi płytami przestrzeń. Dziś władze miasta chcą odejść od tego modelu i przekształcić teren w bardziej przyjazną, chłodniejszą i ekologicznie zrównoważoną przestrzeń.

Plan zakłada przede wszystkim "rozszczelnienie" nawierzchni, zwiększenie powierzchni biologicznie czynnej oraz wprowadzenie nowych nasadzeń: drzew, krzewów i trawników. Plac ma zyskać więcej zacienionych miejsc i stać się przestrzenią sprzyjającą wypoczynkowi.

Częstochowa nie jest w tym dążeniu odosobniona. Podobny kierunek obrał Kraków, gdzie po latach zapowiedziano koniec betonowej patelni na rynku, a wcześniej głośno było o planach na koniec betonozy w Kielcach.

Inwestycja, której wartość szacuje się na 37,6 mln zł, otrzymała ponad 25 mln zł dofinansowania z programu unijnego dotyczącego adaptacji miast do zmian klimatu. Zgodnie z założeniami projekt ma poprawić retencję wody i ograniczyć skutki upałów w ścisłym centrum.

Zmiany odpowiadają na realny problem – eksperci nie mają złudzeń, że upały biją kolejne rekordy, ale to nie jest typowa letnia pogoda, na razie. Zabetonowane place w upalne dni nagrzewają się znacznie mocniej, niż tereny obsadzone zielenią, potęgując efekt miejskiej wyspy ciepła.

W ramach przebudowy przewidziano także budowę dwóch fontann, systemów zatrzymywania i wykorzystywania wody opadowej oraz pawilonu kawiarnianego. W przestrzeni pojawią się również nowe elementy małej architektury, a wzdłuż okolicznych ulic donice z roślinnością.

Ważnym elementem projektu jest także modernizacja infrastruktury podziemnej, obejmująca m.in. sieci ciepłownicze, gazowe i kanalizację deszczową. W planach znalazły się również nowoczesne instalacje wodne pozwalające tworzyć świetlno-wodne efekty na placu.

Władze miasta podkreślają, że ostateczny kształt inwestycji wynika z konsultacji społecznych, w których mieszkańcy opowiedzieli się m.in. za sadzeniem dużych drzew. Zakończenie prac planowane jest do końca października 2028 roku.

Plac Biegańskiego ma zostać przekształcony w bardziej zieloną, funkcjonalną i odporną na zmiany klimatu przestrzeń publiczną. To część szerszego trendu – na Śląsku Dąbrowa Górnicza buduje nowe centrum, a fabryka ożyje jako zielone serce miasta, łącząc przemysłowe dziedzictwo z ekologicznymi rozwiązaniami.