Producent Cisowianki pozywa Skarb Państwa, Orlen reaguje. Woda za litr cenna jak paliwo

W polskim systemie podatkowym nie brakuje absurdów, które trudno wytłumaczyć na zdrowy rozum. Doskonałym tego przykładem są zasady opodatkowania napojów. Podczas gdy część słodzonych produktów z dodatkiem soku owocowego cieszy się preferencyjną, zaledwie 5-procentową stawką VAT, czysta woda mineralna w butelce traktowana jest przez fiskusa niczym towar luksusowy.

Wobec tej rażącej niesprawiedliwości producent Cisowianki, spółka Nałęczów Zdrój, postanowił zareagować i na początku lipca oficjalnie pozwał Skarb Państwa. Teraz reaguje Orlen.

Producent zarzucił państwu faworyzowanie niezdrowych napojów kosztem produktu pierwszej potrzeby. Chodzi o nałożenie na wodę mineralną najwyższej, 23-procentowej stawki VAT – czyli dokładnie takiej samej, jaką obłożona jest benzyna (nie licząc okresów, gdy paliwo było do lipca objęte tarczą antyinflacyjną CPN redukującą podatek do 8 proc.).

Nałęczów Zdrój domaga się ponad 5 mln zł odszkodowania, a równolegle złożył skargę do Komisji Europejskiej, którą KE przyjęła do rozpoznania i wysłała pytania do polskiego rządu. Prokuratoria Generalna zapowiada wniosek o oddalenie pozwu.

Ten spór wywołał spore emocje. W mediach społecznościowych zaczęły krążyć doniesienia, jakoby Orlen w reakcji na prawną batalię podniósł ceny półlitrowej Cisowianki na swoich stacjach. Narodowy koncern paliwowy stanowczo jednak zaprzecza tym rewelacjom. W oficjalnym oświadczeniu dla portalu money.pl przedstawił jasne stanowisko:

"W ostatnim czasie nie nastąpiła zmiana ceny tego produktu. Ostatnia zmiana ceny detalicznej miała miejsce na początku lutego br."

Choć 1 lipca 2026 roku weszły w życie nowe przepisy: 23-proc. stawka objęła m.in. energetyki oraz bezalkoholowe odpowiedniki piwa i wina, ale MF ostatecznie wycofało się z podwyżki VAT na napoje z dodatkiem soku. Obecnie regulacje nadal stawiają producentów czystej wody w znacznie gorszej pozycji konkurencyjnej. Na horyzoncie majaczy zresztą kolejna podwyżka podatku cukrowego – rząd chce podnieść maksymalną stawkę z 1,20 zł do 1,80 zł za litr, co ma dodatkowo zmienić układ sił na półce z napojami.

Spór ze Skarbem Państwa to nie jest wyłącznie prywatna inicjatywa Nałęczowa Zdroju. Podobny, silny sprzeciw od lat płynie z Sądecczyzny – prawdziwego krajowego zagłębia wód mineralnych, gdzie rozlewa się takie marki jak Piwniczanka, Kryniczanka czy Muszyna-Cechini.

Marek Garncarczyk, wiceprezes zarządu Piwniczanki, w wypowiedzi dla lokalnych mediów dosadnie wskazał na rażącą niespójność przepisów:

"VAT powinien zostać obniżony przynajmniej do 8 procent. Jeżeli woda wodociągowa objęta jest stawką 8 proc., to trudno znaleźć uzasadnienie, dlaczego woda butelkowana będąca produktem pierwszej potrzeby jest opodatkowana stawką 23 procent".

Argument o kranówce ma zresztą mocne podstawy nie tylko podatkowe – badania od lat pokazują, że jakość wody z kranu nie ustępuje butelkowanej, a różnica w cenie za litr bywa wręcz astronomiczna.

Dla polskich konsumentów dbających o zdrowie obecny system podatkowy to podwójna kara: płacą więcej za zdrowszy, naturalny wybór, podczas gdy państwo przez lata faworyzowało słodzone produkty. Finał sądowej batalii o stawkę VAT na wodę butelkowaną może całkowicie zrewolucjonizować rynek i – na co wszyscy liczą – przynieść realną ulgę naszym portfelom przy kasach.

Woda potrafi być zresztą jedną z najbardziej zawyżanych pozycji na paragonie – rząd szykuje właśnie przepisy, które mają oznaczać koniec kosmicznie drogiej wody w restauracjach i obowiązek podawania kranówki za darmo.