Fundacja PiS miała zniknąć. Przetrwała zmianę władzy i dostaje kolejne miliony

Według ustaleń portalu Zero.pl od początku 2024 r. fundatorzy przekazali Polskiej Fundacji Narodowej 77,5 mln zł. Pieniądze pochodzą m.in. od Orlenu, KGHM, PZU, PKO BP, Totalizatora Sportowego i Polskiej Grupy Zbrojeniowej.

Okazuje się, że tylko w 2026 r. Orlen przekazał Polskiej Fundacji Narodowej 9,5 mln zł. Od początku istnienia PFN suma wpłat tej spółki sięgnęła 69,5 mln zł, przy czym od 2023 r.

Orlen realizuje również zobowiązania przejęte po PGNiG i Grupie Lotos. Umowa z fundacją obowiązuje do końca 2026 r. KGHM przekazywał po 3,5 mln zł rocznie, a w latach 2024-2026 wpłacił łącznie 10,5 mln zł. Polska Grupa Zbrojeniowa również przekazywała po 3,5 mln zł.

Pisowska fundacja nadal korzysta więc z modelu finansowania stworzonego w 2016 r., kiedy 17 spółek kontrolowanych przez państwo zostało jej fundatorami. PFN nie otrzymuje pieniędzy bezpośrednio z budżetu państwa, ale środki przekazują jej państwowe firmy. Nie wszystkie chcą jednak dalej to robić. Wpłaty wstrzymały m.in. PKP, PGE, Tauron i Giełda Papierów Wartościowych.

Polska Fundacja Narodowa tak naprawdę nie ograniczyła działalności po zmianie władzy. Po wyborach wymieniono zarząd, ale fundacja działa dalej. Jej obecny prezes Maciej Szudek wskazał projekty planowane na 2026 r. To m.in. zagraniczne edycje Unsound Festival w Nowym Jorku czy program związany z Rokiem Andrzeja Wajdy. PFN wspiera także dokument o Janie Pawle II i wystawę malarstwa w Łazienkach Królewskich.

Pieniądze z PFN trafiają także na projekty związane z promocją Polski. Fundacja promowała kraj na targach spożywczych w Barcelonie, zorganizowała festiwal Break in Classic i chce ufundować Nagrodę Literacką im. Czesława Miłosza podczas Festiwalu Morze Literatury.

Wątpliwości pojawiły się natomiast przy raporcie "Poland: A Global Impact", przygotowanym przez Fundację Marka Polska Think Tank Barbary Mróz-Gorgoń. PFN zapłaciła za druk anglojęzycznej wersji publikacji, ale nie podała kwoty ani wykonawcy.

Pewnie nie wiedzieliście, że część państwowych spółek nie tylko przestała finansować PFN, ale próbuje również odzyskać wcześniej przekazane pieniądze. Enea w maju 2024 r. zakończyła finansowanie fundacji i skierowała sprawę do sądu. Poprzednie władze spółki przekazały PFN łącznie 35 mln zł. Obecny zarząd uznał te świadczenia za nienależne i domaga się zwrotu całej kwoty.

Polska Fundacja Narodowa została powołana w listopadzie 2016 r. decyzją ówczesnej premier Beaty Szydło. W latach 2017-2022 jej budżet wyniósł łącznie 471 mln zł, a w poszczególnych latach sięgał od 38 do 115 mln zł. NIK w 2018 r. zwracała uwagę na problemy z kontrolą wydawania pieniędzy przez państwowe spółki. Dziś PFN nadal funkcjonuje, choć Koalicja Obywatelska zapowiadała jej likwidację.