Skala rolniczego raju zadziwia. Większość nie płaci ani grosza składki zdrowotnej

Pracujesz na etacie? Płacisz średnio 584 zł miesięcznie na zdrowie. Masz firmę? Prawie tysiąc. A rolnik? Większość z nich nie wyjmuje z portfela nawet złotówki, bo wyręcza ich budżet państwa.

Najnowsze, zaskakujące, dane pokazują skalę systemowej nierówności, która staje się coraz trudniejsza do obrony w obliczu dziury budżetowej w ochronie zdrowia. W 2026 r. luka w finansowaniu ochrony zdrowia ma wynieść 23 mld zł.

Wpływy ze składek ZUS to potężny filar NFZ, stanowiący ponad 97 proc. jego przychodów. A KRUS? Z analizy opublikowanej przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wynika, że dla większości rolników składka zdrowotna jest pojęciem dosłownie wirtualnym.

Dla porównania, w 2024 roku średnia miesięczna składka zdrowotna dla pracownika wynosiła 584 zł, a dla przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą – aż 967 zł. Różnica jest kolosalna.

Liczby nie kłamią: polska ochrona zdrowia stoi na barkach osób ubezpieczonych w ZUS. W 2024 roku składki od pracowników, firm i emerytów stanowiły aż 97,3 proc. wszystkich przychodów składkowych NFZ (154,5 mld zł).

Wpływy z KRUS? To zaledwie 4,2 mld zł.

Co więcej, system promuje łączenie rolnictwa z biznesem. Jeśli rolnik prowadzi jednocześnie działalność gospodarczą (pozarolniczą), nadal może płacić tylko niską składkę rolniczą, unikając wysokich opłat, które dławią "miejskich" przedsiębiorców.

Co istotne: rolnicy w większości nie muszą prowadzić żadnej ewidencji przychodów ani kosztów. Robią to jedynie osoby prowadzące specjalne działy produkcji rolnej. W skali kraju jest ich... nieco ponad 2500.

W obliczu finansowej zapaści NFZ coraz głośniej mówi się o konieczności rewizji przywilejów składkowych rolników.

Ministra zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda w rozmowie z RMF FM przyznała, że choć rewolucji w składce zdrowotnej nie planuje, to temat "grup uprzywilejowanych" wraca w rozmowach.

– To są decyzje polityczne – ucięła krótko, sugerując delikatność tej materii.

W tle trwają jednak rozmowy koalicyjne. Nawet Marek Sawicki z PSL zadeklarował otwartość na rozmowę o składkach rolników, co może sugerować, że polityczny parasol ochronny nad przywilejami w KRUS nie jest już tak szczelny jak dawniej.

Rolnicy to nie jest jedyna grupa, do której dokłada się państwo. Budżet finansuje też składki za duchownych (ok. 83 mln zł w 2024 r.), chyba że są oni podatnikami zryczałtowanego podatku dochodowego. Systemowa nierówność obejmuje więc szersze kręgi, ale to skala zwolnień w rolnictwie – dotycząca setek tysięcy osób – budzi największe emocje w kontekście dziury w NFZ.

Czy rząd odważy się sięgnąć do kieszeni rolników, by ulżyć systemowi? Na razie "miastowi" płacą za wszystkich, a wieś korzysta z przywilejów, o których pracownik czy przedsiębiorca może tylko pomarzyć.