Banki błagają o wypłacanie gotówki? Zalecenia na wypadek blackoutu stały się fejkiem

Wielu Polaków ruszyło do bankomatów, słysząc o rzekomych apelach europejskich instytucji. Plotka głosi, że w systemie brakuje obiegowych banknotów. To mit.

Byłby to jeden z największych paradoksów współczesnej ekonomii. Z jednej strony banki od lat wydają miliony złotych na kampanie promujące płatności zbliżeniowe, aplikacje mobilne i BLIKA. Z drugiej – polski internet, szczególnie social media, nagle zalała fala nagłówków krzyczących: "Banki apelują do klientów o wypłacanie gotówki!".

Szybko pojawiły się teorie o rzekomym braku banknotów w obiegu i o tym, że system finansowy znalazł się na krawędzi. To kompletne nieporozumienie. Aby zrozumieć, o co w tym wszystkim chodzi, musimy oddzielić fakty od fali sensacyjnych klikbajtów, które wywołały u wielu osób niepotrzebną panikę.

To prawda, że w przestrzeni publicznej pojawiły się bardzo silne, oficjalne głosy nawołujące obywateli do zaopatrzenia się w plik banknotów. Rzecz w tym, że nie wypłynęły one od komercyjnych banków, w których masz założone konto, ale od zagranicznych banków centralnych (m.in. w Holandii i Szwecji) oraz instytucji rządowych.

Dlaczego te instytucje nagle chcą, byśmy trzymali pieniądze w domu? Absolutnie nie z powodu rzekomych braków w kasach. Powodem jest rosnące ryzyko cyberataków na systemy finansowe oraz groźba blackoutów, czyli rozległych awarii sieci energetycznej.

W sytuacji, gdy pada prąd lub hakerzy blokują infrastrukturę, Twoja plastikowa karta staje się bezużytecznym kawałkiem plastiku, a aplikacja w telefonie do niczego się nie przyda. Terminale w sklepach gasną, a bankomaty stają się martwe. Ostrzeżenia płynące z Europy Zachodniej (i szybko przeniesione przez ekspertów na polski grunt) są więc po prostu zdroworozsądkowym apelem o posiadanie "awaryjnej poduszki". W Polsce eksperci sugerują posiadanie w domu od 500 do 1000 złotych. Taka kwota pozwoli nam po prostu kupić chleb, wodę czy paliwo na stacji benzynowej, gdyby elektroniczny świat na kilka dni zamarł.

Oczywiście zakładając, że coś dałoby się kupić. Bo przecież pompy na stacjach benzynowych też są na prąd, podobnie jak kasy fiskalne we wszystkich sklepach...

Drugim mitem, z którym należy się rozprawić, jest rzekomy brak banknotów obiegowych w systemie. Prawda jest taka, że gotówki na rynku jest dziś zatrzęsienie. Według danych Narodowego Banku Polskiego, do końca sierpnia 2025 roku wartość gotówki w obiegu w Polsce osiągnęła absolutnie rekordowy poziom 443 miliardów złotych (wzrost o 7,4 proc. w skali roku).

Polacy chętnie gromadzą gotówkę poza systemem bankowym (to zjawisko to tzw. cash hoarding), m.in. z powodu niepewności geopolitycznej. Kiedy w internecie pojawiają się sensacyjne plotki (fake newsy) o brakach w bankomatach, ludzie ulegają impulsowi i ruszają wypłacać pieniądze.

Jeśli jeden bankomat zostanie opróżniony w godzinę, nie wynika to z braku pieniędzy w kraju, lecz z czystej logistyki – konwoje po prostu nie nadążają z fizycznym dowożeniem kaset z banknotami do maszyn. NBP już nie raz stanowczo zapewniał, że zapasy gotówki są potężne i na pewno jej nie zabraknie.

Tu dochodzimy do rozwiązania tytułowego paradoksu. Twój bank nie zmienił strategii o 180 stopni. Instytucje komercyjne nadal dążą do pełnej cyfryzacji, a fizyczny pieniądz jest dla nich ogromnym, niechcianym ciężarem. Sortowanie banknotów, ich konwojowanie, ubezpieczenie i obsługa bankomatów to wielomilionowe koszty.

Dowody widać gołym okiem:

Nie dajmy się więc zwariować krzykliwym nagłówkom. Twój bank absolutnie nie błaga Cię o wypłacanie gotówki. Wręcz przeciwnie – robi wszystko, by tradycyjnych banknotów było w jego oddziałach jak najmniej. Jednak odłożenie tych kilkuset złotych w domowej szufladzie – tak, jak sugerują to eksperci od bezpieczeństwa państwowego – to po prostu objaw odpowiedzialności i przezorności, o której w cyfrowym świecie zdążyliśmy zapomnieć.