Polska giełda papierów wartościowych działa od 35 lat. Przez ten czas przeszła sporo zmian i to historia na fascynujący serial, a nie nudne lekcje ekonomii.
16 kwietnia 2026 roku Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie obchodzi swoje 35-lecie. Ale jej korzenie są jeszcze starsze i sięgają początku XIX wieku.
Początki GPW
Choć okres zaborów kojarzy się nam z czasem, gdy rządzili nami obcy władcy, nie była to epoka aż tak jednoznacznie negatywna, jak wielu się wydaje. To wtedy na terenach byłej Polski zaczęły rodzić się nowoczesne – oczywiście jak na XIX wiek – finanse.
Cofnijmy się więc do 2 maja 1817 roku, kiedy to w Warszawie w Pałacu Saskim założono pierwszą w Polsce giełdę, Giełdę Kupiecką (po 11 latach przeniesiono ją na Plac Bankowy, a następnie do siedziby przy ul. Królewskiej). Było to jedno z pierwszych takich miejsc w Europie, w którym handlowano walutami, wekslami oraz towarami. Papiery wartościowe wprowadzono do obrotu dekadę później.
Losy Giełdy Kupieckiej były bardzo dramatyczne. W czasie powstania listopadowego (1830–1831) nie zwołano ani jednej sesji.
W kolejnych dekadach powstawały kolejne giełdy: w Krakowie, Lwowie, Łodzi i Poznaniu. Rozwój rynku finansowego uniemożliwił wybuch I wojny światowej.
Czas II RP i jak zostać maklerem
Kolejny etap działalności giełdy – tym razem pod nazwą Giełdy Pieniężnej – rozpoczął się 2 stycznia 1921 roku. Ponownie umożliwiono inwestorom obrót dewizami, monetami oraz walutami innych krajów. Rynek akcjami nadal stanowił nikły procent handlu.
Uregulowano też zawód maklera: kandydat musiał być niekarany, znać język polski w mowie i piśmie, być w wieku 35–70 lat. I oczywiście zdać specjalny egzamin. W 1939 r. w Polsce działało nieco ponad 100 maklerów. W skali roku realizowali 50 tys. transakcji.
Wybuch II wojny światowej doprowadził do oficjalnego zamknięcia giełdy – ta działała jednak nadal, ale nieoficjalnie. Dopiero w lutym 1940 roku handel formalnie reaktywowano.
Ponowne zamknięcie nastąpiło po wybuchu powstania warszawskiego. Po powstaniu PRL giełdy nie przywrócono do życia.
Zobacz także
Powrót w latach 90.
Przełom nastąpił 12 kwietnia 1991 roku – wtedy to podpisano akt założycielski spółki "Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie" (GPW). Pierwsza sesja odbyła się 16 kwietnia 1991 roku.
O jakiej skali wtedy mówiliśmy? Kapitał akcyjny wyniósł tylko 6 000 000 zł, wszystkie akcje objął Skarb Państwa. Pierwszym prezesem został Wiesław Rozłucki. Początkowo notowano tylko pięć spółek. Były to: Tonsil, Próchnik, Krosno Glass, Śląska Fabryka Kabli i Exbud. Z tych Próchnik utrzymał się na parkiecie najdłużej: do 18 stycznia 2019 roku. W czasie debiutanckiej sesji złożono 112 zleceń. Notowania odbywały się tylko raz w tygodniu: we wtorki.
Warto dodać, że mówimy o czasach przedinternetowych, co mocno ograniczało handel i rozwój. Pierwsze giełdowe platformy internetowe zaczęły powstawać w połowie lat 90., ale w Polsce dopiero w latach 1998-2000 domy maklerskie zaczęły umożliwiać klientom składanie zleceń przez sieć, tym samym zastępując model zlecania transakcji przez telefon lub osobiste.
W kolejnych latach GPW zaczęła się bardzo dynamicznie rozwijać: rosła liczba notowanych spółek, wprowadzano nowe instrumenty finansowe oraz nowoczesne systemy transakcyjne. Ważnym impulsem dla rynku były m.in. reforma emerytalna z 1999 roku oraz przystąpienie Polski do Unii Europejskiej w 2004 roku.
GPW współcześnie
Stworzenie Otwartych Funduszy Emerytalnych (OFE) stworzyło masowy popyt na akcje, z kolei przystąpienie do UE otworzyło polski rynek na kapitał zagraniczny, co zaowocowało wzrostem liczby inwestorów międzynarodowych oraz debiutami dużych spółek zagranicznych.
Nie można zapomnieć, że pomogło też dołączenie do NATO, które sprawiło, że Polska zaczęła jawić się jako kraj bezpieczniejszy i pewniejszy jako miejsce inwestycji.
Z czasem powstały także dodatkowe rynki, takie jak NewConnect (dla mniejszych, rozwijających się firm) czy Catalyst (rynek obligacji korporacyjnych i komunalnych), które umożliwiły finansowanie zarówno dużych, jak i mniejszych przedsiębiorstw. W następnych latach obroty na GPW podlegały wahaniom, zależnym od sytuacji gospodarczej i nastrojów inwestorów.
Obecnie GPW jest największą giełdą w Europie Środkowo-Wschodniej i ważnym centrum finansowym regionu. Dziś pełni ona kluczową rolę w polskiej gospodarce, umożliwiając przedsiębiorstwom pozyskiwanie kapitału, a inwestorom – lokowanie środków. Jej rozwój odzwierciedla jednocześnie przemiany gospodarcze Polski od początku lat 90. aż po współczesność.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!