Kraków po raz trzeci najlepszy w Polsce. Ale w jednej rubryce wypada fatalnie

Indeks Zdrowych Miast sprawdza warunki życia w 66 miastach na prawach powiatu. Pod uwagę brane są dane dotyczące ośmiu obszarów: zdrowia, ludności i pokoleń, usług komunalnych i społecznych, edukacji, mieszkalnictwa, środowiska, infrastruktury oraz przestrzeni.

W grupie miast powyżej 300 tys. mieszkańców pierwsze miejsce zajęła Warszawa z wynikiem 68,3 punktu. Drugą pozycję zajął Poznań (65,5 pkt), a trzeci był Lublin (59,8 pkt). Kraków znalazł się tuż za podium z wynikiem 56,4 pkt.

Dalej uplasowały się Bydgoszcz (53,7 pkt), Łódź (52,6 pkt), Gdańsk (52,6 pkt), Wrocław (45 pkt) i Szczecin (41,6 pkt).

W porównaniu z poprzednią edycją Warszawa i Poznań zamieniły się miejscami. Największy awans w tej grupie zanotowała Bydgoszcz, która przesunęła się z dziewiątego na piąte miejsce. Z trzeciej na siódmą pozycję spadł natomiast Gdańsk.

Kraków dobrze wypadł w dwóch kategoriach. W edukacji zajął pierwsze miejsce w całym kraju, a w kategorii ludność i pokolenia był drugi. Miasto otrzymało za te wyniki dwa wyróżnienia podczas gali towarzyszącej Kongresowi Zdrowych Miast. To kolejne zestawienie, w którym stolica Małopolski wypada mocno – wcześniej Kraków w rankingu 50 najlepszych miast świata wyprzedził m.in. Madryt i Paryż.

W kategorii edukacja Kraków po raz trzeci z rzędu znalazł się na pierwszym miejscu. Autorzy raportu zwracają uwagę na wysokie wyniki krakowskich uczniów podczas egzaminów ósmoklasisty. W 2025 roku absolwenci szkół w mieście osiągali też jedne z najlepszych rezultatów na maturze z matematyki. Tegoroczne wyniki egzaminu ósmoklasisty 2026 uczniowie sprawdzali w systemie ZIU już 3 lipca.

Kraków wyprzedził w tej kategorii między innymi Sopot, Opole i Chełm.

– Z egzaminami zwykle lepiej radzą sobie uczniowie z dużych ośrodków, natomiast liderami dostępności wychowania przedszkolnego są miasta średnie. Największym sukcesem pięciolecia jest upowszechnienie edukacji przedszkolnej – mówi dr hab. Agnieszka Chłoń-Domińczak.

Drugie wyróżnienie Kraków dostał za kategorię ludność i pokolenia. W 2025 roku miasto miało najwyższe dodatnie saldo migracji w Polsce. Na każdy tysiąc mieszkańców przypadało około siedmiu nowych osób. W tej kategorii Kraków ustąpił jedynie miastu Rzeszów.

Przyjezdnych przyciąga też rynek pracy w nowych technologiach – Kraków staje się stolicą startupów, co widać po decyzjach lokalizacyjnych branżowych organizacji.

W raporcie zwrócono też uwagę na zmianę pozycji Krakowa w kategorii środowisko. W ciągu pięciu lat miasto awansowało w tym obszarze o 14 miejsc.

Autorzy opracowania wskazują na ograniczenie emisji szkodliwych gazów, w tym zanieczyszczeń związanych ze smogiem. W kategorii infrastruktura odnotowano natomiast zmiany w strukturze wiekowej miejskich autobusów oraz samochodów osobowych.

Równolegle miasto przygotowuje kolejne duże inwestycje – metro w Krakowie pozostaje jednym z głównych punktów planów transportowych, a kolejne remonty w Krakowie wymuszają zmiany w organizacji ruchu.

W Krakowie powstaje też więcej odpadów zmieszanych, niż wynosi średnia dla analizowanych miast. W 2025 roku było to ponad 263 kg na mieszkańca, przy średniej na poziomie około 193 kg. Wyższa ilość odpadów jest jednak charakterystyczna dla największych miast.

W grupie miast poniżej 300 tys. mieszkańców pierwsze miejsce zajęło Bielsko-Biała z wynikiem 67,4 punktu. Dalej znalazły się Rzeszów (66,6 pkt) i Białystok (62,5 pkt).

Indeks Zdrowych Miast ocenia warunki życia w ośmiu obszarach: zdrowiu, ludności i pokoleniach, usługach komunalnych i społecznych, edukacji, mieszkalnictwie, środowisku, infrastrukturze oraz przestrzeni. Dane pochodzą między innymi z GUS i Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.

Maksymalny wynik to 100 punktów. Tegorocznej edycji nie można jednak bezpośrednio porównywać z poprzednią. Zmieniono sposób oceny obszaru zdrowie, który odpowiada za 32,9 proc. całego indeksu. Uwzględniono w nim między innymi zasięg lokalnych działań prozdrowotnych oraz dostępność alkoholu.