Kiedy zmiana czasu na zimowy 2026? Przestawimy zegarki szybciej, niż myślisz

Tegoroczna zmiana czasu przypada na niedzielę 25 października. W nocy cofniemy wskazówki o godzinę z 3:00 na 2:00. W kalendarzu jest to ostatnia niedziela października, zgodnie z obowiązującymi w Unii Europejskiej zasadami.

Sezonowe przestawianie zegarków wynika z unijnych przepisów. Dyrektywa 2000/84/WE zakłada, że czas letni zaczyna się w ostatnią niedzielę marca, a kończy w ostatnią niedzielę października.

Dłuższa noc to nie tylko dodatkowa godzina snu. Niedługo zmiana czasu na zimowy, będą dodatki do pensji pracowników, którzy tej nocy przepracują o godzinę więcej.

Pomysł zmiany czasu pojawił się jednak znacznie wcześniej. W 1895 roku nowozelandzki przyrodnik George Vernon Hudson zaproponował przesunięcie godzin tak, aby lepiej wykorzystać światło w długie letnie dni. Pierwsze państwa zaczęły stosować czas letni podczas I wojny światowej. Wśród pionierów były Niemcy.

W Polsce zegarki przestawiano już ponad 100 lat temu, choć przez lata nie odbywało się to regularnie. Nieprzerwanie zmiana czasu obowiązuje u nas od 1977 roku. Do 1995 roku powrót do czasu standardowego następował jeszcze we wrześniu.

Jesteś za czy przeciw zmianie czasu? Zmiana czasu może przejść do historii, bo od lat trwa dyskusja, czy sezonowe przestawianie zegarków nadal ma sens. Jednym z argumentów za jego likwidacją jest to, że pierwotny cel, czyli lepsze wykorzystanie światła dziennego i ograniczenie zużycia energii, nie musi dziś przynosić takich korzyści jak dawniej.

Sprawą zajęła się też Komisja Europejska. W 2018 roku zaproponowała odejście od zmiany czasu, a rok później pomysł poparł Parlament Europejski. Do tej pory nie udało się jednak doprowadzić do wspólnej decyzji państw członkowskich.

W 2026 roku rzeczniczka Komisji Europejskiej Anna-Kaisa Itkonen poinformowała, że skoordynowane odejście od zmiany czasu wciąż jest możliwe. Komisja prowadzi nowe badanie, które ma pomóc w dalszych decyzjach. Zakończenie zapowiedziano na koniec 2026 roku.

Spór nie dotyczy tylko wygody czy oszczędności energii. Naukowcy od lat analizują również wpływ przestawiania zegarków na organizm, a coraz więcej danych wskazuje, że zmiana czasu szkodzi zdrowiu.

Badacze ze Stanford University School of Medicine przygotowali trzy modele matematyczne, w których zestawili dane dotyczące światła, rytmu dobowego oraz zdrowia. Wyniki opublikowano w czasopiśmie "Proceedings of the National Academy of Sciences.

Z badania wynika, że dla zdrowia lepsze może być pozostanie przy jednym czasie przez cały rok, niż regularne przestawianie zegarków. Naukowcy sprawdzili dwie opcje: stały czas letni i stały czas zimowy. Według ich wyliczeń większe korzyści przyniósłby ten drugi. Można więc powiedzieć, że zmiana czasu na zimowy już w październiku, o dziwo, to ta lepsza zmiana.

Wówczas liczba udarów mózgu mogłaby spaść o około 300 tys. rocznie, a przypadków otyłości byłoby około 2,6 mln mniej. Przy czasie letnim różnica również byłaby widoczna. Naukowcy oszacowali ją na około 220 tys. mniej udarów i 1,7 mln mniej przypadków otyłości.

Najważniejsze jest tu światło. Poranne światło pomaga organizmowi ustawić zegar biologiczny, dlatego stały czas zimowy lepiej pasuje do naturalnego rytmu dnia. Z kolei późniejsze zachody słońca mogą utrudniać zasypianie.

To ważne, bo rozregulowany rytm dobowy może wiązać się z problemami ze snem oraz większym ryzykiem niektórych chorób.

Autorzy badania zaznaczają jednak, że przedstawione wyniki są wynikiem matematycznych wyliczeń. Nie badali konkretnych osób, dlatego podane liczby są szacunkami, a nie pewną prognozą.

Do zniesienia zmiany czasu nie doszło także mimo kolejnych dyskusji na poziomie krajowym i unijnym. W czasie polskiej prezydencji w Radzie UE temat ponownie pojawił się wśród omawianych kwestii. Polska rozmawiała w UE o zmianie czasu, planowane są kolejne działania, ale ostatecznej decyzji wciąż brak.