Drenaż polskiego kapitału trwa. Tłumaczymy, jak korporacje wysysają z nas miliardy

Problem wyprowadzania zysków z Polski to nie tylko kwestia brakujących cyferek w budżecie – to realny hamulec dla rozwoju lokalnego biznesu i infrastruktury. Gdy globalny gracz czyści swoje polskie księgi do zera, my wszyscy zrzucamy się na drogi, z których on korzysta za darmo. Mówiąc krótko: zwykli ludzie muszą płacić za gigantów, a ci tylko spijają śmietankę.

To jeden z tych tematów, który sprawia, że człowiek zaczyna się zastanawiać, czy gra w tę samą grę co wielkie korporacje, czy może my po prostu dostaliśmy inną instrukcję obsługi. A może politycy uważają największe firmy za lepszy sort podatników?

Każdy kilometr autostrady i każda nowa szkoła kosztują, ale na ich budowę i utrzymanie nie wszyscy zrzucają się do wspólnego worka po równo. Zagraniczne koncerny do perfekcji opanowały sztukę unikania podatków, wykorzystując luki w międzynarodowym prawie. Wyjaśniamy, jak mechanizm cen transferowych i pożyczek wewnątrzgrupowych sprawia, że bogactwo wypracowane w Polsce buduje dobrobyt Luksemburga czy Irlandii.

Głównym problemem nie jest to, że firmy zarabiają – to jest naturalny cel biznesu. Problemem jest moment, w którym zysk wypracowany w Polsce, przez polskich pracowników i przy użyciu polskiej infrastruktury, zostaje sztucznie zamieniony w koszt. Dzieje się to w specyficznym otoczeniu rynkowym.

Z danych rynkowych z 2026 roku wynika, że instytucje finansowe działają pod ogromną presją konkurencyjną. Banki łagodzą kryteria udzielania kredytów i obniżają marże, aby przyciągnąć rosnący popyt ze strony przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. W tym samym czasie korporacje wykorzystują te same mechanizmy rynkowe do "optymalizacji" własnych kosztów (czytaj: do tego, by nie płacić w Polsce podatków lub płacić je symbolicznie). Oto katalog najpopularniejszych metod, z jakich korzystają giganci, by żyć na koszt szeregowych podatników.

To najpopularniejszy sposób na zaniżanie zysków. Polega na tym, że polska spółka-córka kupuje od swojej spółki-matki (np. w Luksemburgu czy Irlandii) towary lub usługi po mocno zawyżonych cenach.

Na przykład: polska fabryka produkuje buty za 100 zł. Sprzedaje je swojej spółce-matce za 101 zł (wykazując minimalny zysk w Polsce). Z kolei już spółka-matka sprzedaje te same buty w Niemczech za 300 zł. Zysk ląduje tam, gdzie podatki są najniższe.

To płacenie za... prawo do używania logo lub tajemnej wiedzy o tym, jak sprzedawać hamburgery czy składać meble.

Polska spółka zarabia miliony, ale musi oddać np. 5 proc. przychodu (nie zysku!) centrali za prawo do używania znaku znanej marki. W efekcie zysk w Polsce drastycznie spada, a pieniądze legalnie wypływają za granicę jako koszt uzyskania przychodu.

W praktyce bywa jeszcze "lepiej". Znam firmę, która wypracowała około miliarda złotych zysku, ale tak się składa, że musiała jeszcze zapłacić spółce z tzw. raju podatkowego ponad 900 mln zł za używanie międzynarodowego znaku towarowego. Zysk stopniał do marnych kilkudziesięciu milionów, a podatek, który wpadł do polskiego budżetu, stopniał z 200-300 milionów do zaledwie kilku.

Zamiast dofinansować polską spółkę kapitałem, spółka-matka udziela jej potężnej pożyczki. Polska spółka musi spłacać ogromne odsetki. Te odsetki są dla niej kosztem, który obniża podstawę opodatkowania CIT w Polsce. Pieniądze wędrują do zagranicznej centrali jako "spłata długu", a nie podlegający opodatkowaniu zysk.

Co najciekawsze: mamy stosunkowo niskie stopy, polskiej firmie opłacałoby się wziąć kredyt w normalnym banku i płacić kilka procent odsetek. No ale tak się pechowo składa, że bierze pożyczkę od centrali na kilkadziesiąt procent i zysk, od którego zapłaciłaby w Polsce podatki, nagle staje się mikroskopijny. Co za pech!

Na tym procederze tracą też nasze banki. Obniżają marże kredytowe z powodu konkurencji, międzynarodowe korporacje zaś przenoszą ("transferują") swoje marże handlowe za granicę poprzez zawyżone ceny zakupu towarów od centrali.

Klasyczna faktura za "wsparcie strategiczne". Raz w miesiącu centrala wystawia rachunek na kilka milionów euro za to, że ich managerowie "czuwają" nad polskim oddziałem. Trudno udowodnić urzędowi skarbowemu, że to doradztwo nie było warte tej ceny.

Faktury za doradztwo, zarządzanie czy marketing, które nigdy nie miały miejsca w takiej skali, służą jako idealny odkurzacz do wyciągania gotówki z polskiego oddziału. Kolejne miliony nie trafią do budżetu państwa.

Efekt jest prosty: mamy wysoką aktywność gospodarczą i rosnący popyt na finansowanie inwestycji, ale wpływy z podatku CIT nie rosną proporcjonalnie do obrotów gigantów. To również drenaż mózgów i kapitału. Zamiast reinwestować zyski w Polsce (np. w badania i rozwój), pieniądze finansują dywidendy akcjonariuszy w USA czy Francji.

W II kwartale 2026 roku banki oczekują dalszego wzrostu popytu na wszystkie rodzaje kredytów. To dowód na to, że polski rynek jest niezwykle chłonny i atrakcyjny. Skoro jednak banki potrafią łagodzić politykę kredytową pod wpływem presji konkurencyjnej, to państwo powinno z równą determinacją konkurować o należne mu podatki.

Obecnie banki zamierzają m.in. zaostrzyć kryteria dla dużych przedsiębiorstw, co może być sygnałem, że sektor finansowy zaczyna ostrożniej podchodzić do gigantów. Pytanie brzmi, czy polski fiskus wykaże się podobną asertywnością w uszczelnianiu systemu.

Najgorsze jest to, że mimo upływu lat niewiele się zmienia. Mówimy o miliardach złotych, które zamiast zasilać polski budżet, "parują" w stronę rajów podatkowych lub spółek-matek w Europie Zachodniej. To nie jest proste złodziejstwo: to kreatywna księgowość na sterydach, zwana elegancko "optymalizacją podatkową". Szacuje się, że Polska traci rocznie od kilku do kilkunastu miliardów złotych na nieodprowadzonym podatku dochodowym od osób prawnych (CIT). Tracą na tym wszyscy polscy obywatele.

Tracą też polskie firmy. Lokalny, polski przedsiębiorca nie ma spółki w Delaware czy na Cyprze. On płaci pełny podatek w Polsce, co sprawia, że jego produkt musi być droższy od produktu korporacji, która "zoptymalizowała" swoje koszty. 

W 2026 roku arsenał fiskusa jest już całkiem pokaźny, choć korporacje zawsze szukają nowych luk. Chodzi m.in. o podatek minimalny. Jest on nakładany na firmy, które wykazują straty lub bardzo niską rentowność (często tylko na papierze, bo wiedzie im się świetnie).

Mamy też raportowanie schematów podatkowych. Doradcy podatkowi muszą zgłaszać fiskusowi każdą "sprytną" konstrukcję, którą wymyślą dla klienta. Jest też pomysł na globalny podatek minimalny (tzw. Pillar Two). To międzynarodowa inicjatywa, która ma sprawić, że niezależnie od tego, gdzie firma wykaże zysk, zapłaci co najmniej 15 proc. podatku.

Walka z wyprowadzaniem zysków z Polski to wyścig zbrojeń. Każda nowa ustawa uszczelniająca system rodzi nową, jeszcze bardziej skomplikowaną strukturę finansową. Dopóki świat nie ujednolici stawek podatkowych (co jest niemal niemożliwe), Polska będzie musiała balansować między byciem atrakcyjnym krajem dla inwestorów, a dojną krową dla globalnych graczy.