17,38 zł dziennie. Tyle kosztuje przetrwanie polskiego seniora

GUS melduje o inflacji na poziomie 3,2 proc., ale w portfelach polskich seniorów sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Z najnowszego raportu UCE Research i Uniwersytetów WSB Merito opublikowanego przez "Rzeczpospolitą" wynika, że "osobista inflacja" emerytów przekroczyła 5 proc. Kwietniowy zastrzyk gotówki w postaci trzynastej emerytury przyniósł chwilową ulgę, ale brutalna prawda o codziennych kosztach życia szybko wraca na pierwszy plan.

W kwietniu 2026 roku nominalny koszt podstawowego koszyka emeryta (obejmującego wyłącznie domowe wyżywienie, chemię gospodarczą i środki higieniczne) zamknął się w kwocie 521,40 zł. To o 26,20 zł więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku.

Jeśli rozbijemy to na dni, otrzymujemy kwotę 17,38 zł dziennie. Za te niespełna osiemnaście złotych senior musi nie tylko zaspokoić głód, ale też kupić proszek do prania, mydło czy papier toaletowy. To budżet skrajnie napięty, w którym nie ma miejsca na najmniejszy błąd czy odrobinę luksusu. Każda podwyżka w sklepie oznacza konieczność rezygnacji z konkretnego produktu.

W strukturze kwietniowych cen widać ogromne anomalie. Seniorzy, którzy tradycyjnie opierają swoją dietę na podstawowych, nieprzetworzonych produktach, mogli liczyć na pewne ulgi w dziale warzywnym i nabiałowym. Jednak to, co zaoszczędzili na jedzeniu, natychmiast oddali w dziale z chemią gospodarczą. Co ciekawe, jeszcze na początku roku analitycy prognozowali, że ceny żywności w 2026 roku przyniosą wreszcie wytchnienie konsumentom – rzeczywistość okazała się jednak znacznie bardziej skomplikowana.

Szczególnie niepokojący jest przypadek właśnie chemii gospodarczej. Przykładowo, mleczko do czyszczenia – po okresie ostrych wojen cenowych i promocji w marketach – w ciągu zaledwie jednego miesiąca podrożało o niewiarygodne 87 proc. Dla emeryta, który nie śledzi aplikacji lojalnościowych, zakup takiego produktu to potężny cios w kieszeń.

Raport ekspertów z UCE Research i WSB Merito ujawnia fascynujący mechanizm psychologiczno-ekonomiczny, który miał miejsce w kwietniu. Dzięki wypłacie trzynastej emerytury, dochody "modelowego" seniora na moment się podwoiły. To sprawiło, że statystycznie emeryt stał się na chwilę... zamożniejszy niż pracujący singiel czy rodzina z dziećmi.

Co ciekawe, w kwietniu ubiegłego roku koszyk pochłaniał 16 proc. budżetu wzbogaconego o trzynastkę. Oznacza to, że w tym roku seniorów stać było na minimalnie więcej. To jednak wyłącznie iluzja optyczna, a marcowa waloryzacja emerytur 2026. Niepewność i obawy wśród seniorów towarzyszyły jej od samego początku – nie bez powodu.

"Efekt trzynastki" to finansowa kroplówka, która działa tylko przez 30 dni. Już w maju wskaźnik obciążenia budżetu seniorów drastycznie wzrośnie, powracając do poziomu około 30 proc. lub wyżej, ponieważ ceny w ujęciu miesięcznym (marzec do kwietnia) wzrosły o kolejne 1,1 proc. Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że ZUS obniża wysokość nowych emerytur od maja 2026, co oznacza, że osoby przechodzące właśnie teraz na świadczenie otrzymają jeszcze mniej, niż mogłyby się spodziewać.

Reasumując: jednorazowe transfery socjalne są w stanie maskować problem drożyzny tylko przez chwilę. Pytanie, jaka będzie inflacja w 2026 roku w kolejnych miesiącach, nabiera wagi szczególnie w kontekście osób starszych. Strukturalny problem polegający na tym, że osobista inflacja najstarszych Polaków (5,29 proc.) jest znacznie wyższa od tej oficjalnej (3,2 proc.), pozostaje nierozwiązany.

W odpowiedzi na pogarszającą się sytuację seniorów państwo szuka kolejnych form wsparcia – rząd wprowadza bon senioralny, ale i to rozwiązanie ma charakter usługowy, a nie gotówkowy, więc nie pomoże emerytom przy kasie w sklepie. Gdy z kont emerytów znikną ostatnie złotówki z dodatkowego świadczenia, zderzenie z rzeczywistością przy kasie w sklepie będzie dla wielu z nich wyjątkowo bolesne.