Rząd rusza z projektem za miliony. Inteligentne wsie to już nie science fiction

Resort rolnictwa, we współpracy z Województwem Podlaskim, Politechniką Białostocką oraz Instytutem ITECH (częścią Sieci Badawczej Łukasiewicz), inauguruje projekt RURALSTRAT. Inicjatywa ta jest w całości poświęcona koncepcji tzw. inteligentnych wsi (smart villages).

– Smart village nie jest już dzisiaj teorią ani odległą wizją. Takie rozwiązania już działają na polskiej wsi i realnie ułatwiają życie mieszkańcom. Chcemy jeszcze lepiej wykorzystać nowe technologie po to, żeby poprawiać jakość życia na obszarach wiejskich i zwiększać dostęp do nowoczesnych usług publicznych – powiedział minister Stefan Krajewski cytowany w rządowym komunikacie.

Jak czytamy w informacji Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, inicjatywa RURALSTRAT będzie realizowana przez najbliższe lata – jej zakończenie zaplanowano na kwiecień 2029 roku. W tym czasie eksperci skupią się na wypracowaniu wytycznych, które mają wpłynąć na politykę państwową i regionalną.

RURALSTRAT odniósł sukces grantowy, stając się jednym z siedmiu projektów, które otrzymały dotację w ramach XII edycji konkursu GOSPOSTRATEG (na 15 zgłoszonych wniosków). Na realizację wszystkich zwycięskich pomysłów przeznaczono łącznie ponad 38 mln zł.

Podczas spotkania minister Stefan Krajewski poruszył również temat nadchodzących funduszy unijnych, wskazując na nowe unijne środki finansowe zarezerwowane na rozwój infrastruktury i społeczności wiejskich.

– Mówimy o bardzo dużych środkach, które mogą trafić na rolnictwo, przetwórstwo i rozwój obszarów wiejskich. Ten projekt pomoże dobrze określić potrzeby i kierunki działań. Dzięki temu łatwiej przygotujemy konkretne programy wsparcia dla polskiej wsi – powiedział Stefan Krajewski.

Unijne pieniądze to dla polskiej wsi paliwo do modernizacji, choć eksperci spierają się o ich efektywność. Z jednej strony badania pokazują, że polski rolnik to twardy eurorealista – aż 84,5 proc. rolników przeznacza dopłaty na zakup maszyn. Z drugiej jednak analitycy ostrzegają, że system dopłat wykreował rolniczy skansen i uśpił inwestycje, utrwalając rozdrobnienie zamiast wspierać cyfryzację.

Podczas konferencji minister rolnictwa Stefan Krajewski podkreślił, że nowoczesne technologie już teraz poprawiają jakość życia na wsi, czego przykładem mają być zdalne odczyty liczników wody finansowane z unijnego Krajowego Planu Odbudowy. Zauważył, że automatyzacja i cyfryzacja to konieczność, ponieważ wielu mieszkańców wsi pracuje poza domem i potrzebuje rozwiązań, które ułatwią załatwianie codziennych spraw.

Zdaniem Łukasza Prokoryma, marszałka województwa podlaskiego, projekt ma rangę ogólnokrajową i może posłużyć za wzór przy modelowaniu polityki wiejskiej w innych regionach. Samorządowiec wyjaśnił, że nadrzędnym celem władz jest stworzenie takich warunków ekonomicznych i społecznych, które pozwolą mieszkańcom małych ojczyzn na stabilną pracę i samorealizację na miejscu.

Samorządowiec nawiązał także do realizowanej w województwie podlaskim doktryny określanej jako "prawo do pozostania". Jej fundamentem jest kreowanie takich standardów życia i rynku pracy, by mieszkańcy wsi nie byli zmuszeni do migracji do dużych miast ze względu na bariery finansowe.

Nad wypracowaniem tych rozwiązań czuwa zespół składający się z około 80 ekspertów i naukowców, których działania od strony merytorycznej i akademickiej wspiera Politechnika Białostocka.

– Chcemy przygotować rozwiązania, które będzie można wykorzystać nie tylko w naszym regionie, ale również w całym kraju. Smart village to nie tylko technologie. Duże znaczenie mają także kwestie społeczne, środowiskowe i organizacyjne – powiedziała rektor Politechniki Białostockiej Marta Kosior-Kazberuk.

Do zespołu projektowego dołączyła Sieć Badawcza Łukasiewicz – ITECH, która ma odpowiadać za opracowanie analiz foresightowych oraz przegląd polskich i unijnych przepisów związanych z ideą inteligentnych wsi. Przedstawiciele zaangażowanych instytucji zapowiadają, że pierwsze rezultaty tych działań zostaną upublicznione jeszcze w trakcie trwania całego przedsięwzięcia.