Prezydent podpisał, ale podatek Belki nie znika. Ekspertka wylicza pułapki OKI

W przeciwieństwie do IKE i IKZE z Osobistego Konta Inwestycyjnego wypłacisz środki bez czekania na emeryturę. Jednak jak wyjaśnia doradca podatkowy Monika Piątkowska, OKI wcale nie likwiduje podatku Belki, a nakłada na inwestorów nowe obowiązki, pilnowanie skomplikowanych limitów oraz zupełnie nową daninę.

Rząd chce zachęcić Polaków do wyprowadzania oszczędności z materacy i wprowadzania ich na giełdę. OKI daje do 25 tys. zł limitu na obligacje i do 100 tys. zł na akcje czy ETF-y. Niestety, skomplikowany mechanizm sprawi, że nieświadomi inwestorzy mogą stracić, a urząd skarbowy ze skrupulatnością policzy każdą nadwyżkę.

Klamka zapadła – prezydent podpisał ustawę wprowadzającą Osobiste Konto Inwestycyjne. Nowy instrument ma trafić w ręce polskich inwestorów i oszczędzających w 2027 roku. Jak relacjonował naTemat, Nawrocki jest OKI, a zmiana w irytującym podatku od pieniędzy została podpisana 13 sierpnia 2026 roku wraz z czterema innymi ustawami.

Z założenia OKI ma być państwową zachętą do tego, by Polacy przestali trzymać gotówkę w skarpetach lub na nisko oprocentowanych kontach, a zaczęli aktywnie budować swój kapitał m.in. na giełdzie, w funduszach czy obligacjach. Choć zyskujemy narzędzie z potencjałem na spore oszczędności, ekspertka podatkowa Monika Piątkowska nie ma wątpliwości: nowy system rodzi potężne skomplikowanie rozliczeń, w którym łatwo będzie popełnić błąd.

Warto przypomnieć, jak wyglądała droga tych przepisów. Gdy rząd szykował Osobiste Konta Inwestycyjne, sprawdzaliśmy, co to znaczy dla twojego portfela – projekt przyjęto na początku maja. Potem podatek Belki trafił pod ustawę w Sejmie, gdzie za jej przyjęciem głosowało aż 427 posłów, przy pięciu głosach przeciw.

Dotychczas podstawowymi narzędziami do ucieczki przed 19-procentowym podatkiem Belki były konta IKE (Indywidualne Konto Emerytalne) oraz IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego). Posiadają one jednak jedną zasadniczą wadę: stworzono je z myślą o bardzo długim horyzoncie czasowym. Aby wyciągnąć z nich pełne korzyści podatkowe, pieniądze trzeba tam zamrozić niemal do emerytury (do 60. lub 65. roku życia).

Największa zaleta OKI polega na swobodzie.

– Atrakcyjną cechą OKI, która odróżnia je od IKE i IKZE, jest fakt, że będzie można swobodnie wypłacać środki w dowolnym momencie, nie czekając na osiągnięcie wieku emerytalnego – wyjaśnia Monika Piątkowska, doradca podatkowy w e-pity.

Jeśli w połowie roku postanowisz wycofać kapitał na kupno samochodu, wkład własny do mieszkania czy wakacje, po prostu to robisz, nie tracąc automatycznie uzyskanych wcześniej preferencji w ramach ustawowych limitów. To istotne zwłaszcza dla osób, które nie chcą opierać przyszłości wyłącznie na systemie państwowym – zapowiadana waloryzacja emerytur i rent 2027 ma być niższa od oczekiwań, więc prywatny kapitał zyskuje na znaczeniu.

Zwolnienie z podatku od zysków kapitałowych w ramach OKI nie będzie jednak nielimitowane. Ustawa wyraźnie dzieli aktywa na dwie grupy:

Co w sytuacji, gdy twoje oszczędności przekroczą te kwoty? Wtedy wchodzi nowy mechanizm: od nadwyżki ponad limity zostanie naliczony specjalny podatek od wartości aktywów, którego wysokość będzie bezpośrednio powiązana z poziomem stóp procentowych NBP.

Kluczowy haczyk opisywaliśmy szczegółowo: 100 tysięcy bez podatku, ale strata z daniną – prześwietlamy Osobiste Konta Inwestycyjne. W pierwszym roku działania programu stawka została sztywno ustalona na 0,85 proc., a podatek naliczany jest od majątku, a nie od zysku – zapłacisz go więc także wtedy, gdy portfel przyniesie stratę.

Choć na pierwszy rzut oka OKI brzmi jak idealne rozwiązanie, Monika Piątkowska wskazuje na szereg istotnych problemów.

OKI nie usuwa podatku Belki z polskiego systemu prawnego. Jest jedynie osobnym, wyizolowanym "parasolem". Wszelkie zyski wygenerowane na tradycyjnych rachunkach maklerskich czy lokatach poza OKI nadal będą opodatkowane stawką 19 proc.

OKI jest kontem całkowicie dobrowolnym. Nikt nie założy go za nas z urzędu.

– Zatem OKI wymaga od osób oszczędzających zaangażowania i nauki nowego mechanizmu. Osoby niedoinformowane mogą zostać wykluczone z tej preferencji – zauważa Monika Piątkowska.

Inwestor decydujący się na OKI nakłada na siebie obowiązek ciągłego śledzenia wartości swojego portfela. Przekroczenie progów (25 tys. zł i 100 tys. zł) generuje obowiązek zapłaty podatku od aktywów, co wymaga rzetelnej księgowości. Do tego dochodzi mieszanka trzech reżimów naraz: ulgi OKI, podatku od aktywów i podatku Belki.

Już dzisiaj prawidłowe rozliczenie zysków kapitałowych (słynny formularz PIT-38) sprawia wielu Polakom olbrzymie trudności – zwłaszcza gdy inwestują przez zagranicznych brokerów czy kupują fundusze dywidendowe.

Nowe przepisy nakładają na to wszystko kolejną warstwę skomplikowania:

– Zastosowanie preferencji, konieczność zapłaty nowo wprowadzonego podatku od aktywów oraz jednoczesne naliczenie podatku Belki tam, gdzie to konieczne, bez wątpienia skomplikują rozliczenia z fiskusem. Musimy przy tym pamiętać, że już dziś rozliczenie podatku od zysków kapitałowych sprawia podatnikom kłopot – podsumowuje doradca podatkowy e-pity.

Osobiste Konto Inwestycyjne to bez wątpienia krok w dobrym kierunku i długo oczekiwana odpowiedź na apel o reformę podatku Belki. Możliwość szybkiej wypłaty środków sprawi, że OKI będzie dla wielu osób znacznie bardziej atrakcyjne niż emerytalne IKE czy IKZE.

Zanim jednak w 2027 roku rzucimy się do zakładania nowych kont, musimy odrobić lekcję z przepisów. Brak wiedzy i niedokładność przy monitorowaniu limitów mogą sprawić, że zamiast oczekiwanych zysków bez podatku dostaniemy od urzędu skarbowego bolesne wezwanie do korekty deklaracji.