Znany lektor pozywa za użycie jego głosu przez AI. Historyczny proces w Polsce

W Polsce niektórzy nie wyobrażają sobie filmów i seriali bez głosu lektora. Jarosław Łukomski należy do śmietanki branży. W 2025 roku wyszła afera, gdy jego głos został wykorzystany bez zgody w reklamie zbiornika na odpady. Lektor i reprezentująca jego interes firma ruszyły do sądu przeciwko firmie JFC Polska. To pierwszy w kraju proces sądowy o cyfrową kradzież głosu z użyciem sztucznej inteligencji i stanowi ważny precedens.

Środowisko lektorskie nie kryło oburzenia. Jak pisaliśmy w INNPoland, w obronie Łukomskiego stanęła firma Mikrofonika, z którą podpisał umowę o komercjalnym klonowaniu głosu i ochronie wizerunku lektora. Tego typu rozwiązania są etycznym sposobem na zakup licencji, aby głos znanej osoby został wykorzystany przez narzędzia sztucznej inteligencj.

"Dla lektora głos to podstawowe narzędzie pracy. I oby w wyniku wygranego procesu była to kradzież pierwsza i ostatnia" – czytamy na stronie polscylektorzy.pl. Lektorzy stają murem za Jarosławem Łukomskim i niektórzy jego koledzy po fachu stawili się na piątkowej rozprawie. W tym artykule opisaliśmy punkt widzenia tej branży, skarżącej się na kontakt z pozwaną firmą. Sam poszkodowany w wywiadach określił sytuację "jakby ktoś splądrował mi dom".

JFC uważa, że do złamania prawa nie doszło i stanowisko podtrzymuje. Z oświadczenia, jakie otrzymaliśmy, dowiadujemy się, że producent zbiorników sam czuje się poszkodowany całą sytuacją. Obecność znanego głosu w reklamie miała być przypadkiem. Poniżej publikujemy pełne oświadczenie.

Czy JFC ma szansę na obronę? Chociaż proces jest bezprecedensowy, takie zdarzenie już niekoniecznie. Marcin Rossa z Creait.me, określającego się jako studio AI, tworzy materiały promocyjne na zlecenie. W jednym ze swoich wpisów na LinkedIn opisał sytuację, że tworząc wideo dla klienta, program sam z siebie wybrał kreację wizerunku prawdziwej osoby. Materiał został zweryfikowany i poprawiony, aby uniknąć problemów prawnych. "W produkcji AI te sytuacje zdarzają się częściej, niż ludzie sądzą" – napisał reżyser.

Potencjalnym problemem jest źródło, z którego narzędzie AI czerpie dane treningowe. Argumentuje za tym również JFC. Jeśli spółkę się tym wybroni, pozostaje pytanie, kto w takiej sytuacji ponosi odpowiedzialność? I czy należy karać firmę za brak weryfikacji wykorzystanego wizerunku? Wyrok sądu może przetrzeć szlak dla wielu podobnych rozpraw w przyszłości, co wydaje się nieuniknione.