Od początku 2025 r. trwa proces wyznaczania starolasów w Polsce. Termin kończy się 30 czerwca br. i każdy może zgłaszać te cenne obszary przyrody pod ochronę. Nie każdy wie, że je posiada. Resort tłumaczy, co się kwalifikuje jako starolas, po co to jest i jak może wstrzymać wycinkę lasów pod zyski deweloperów.
"Starolas" to przyjęte tłumaczenie terminu "old-growth forest" z unijnej strategii na rzecz bioróżnorodności do 2030 roku. To obszar składający się z rodzimych gatunków drzew, który ukształtował się i rozwinął w naturalnych procesach przez lata i nie był użytkowany.
Wyznaczanie starolasów ma zapobiegać sytuacjom podobnym do tej, z jaką zmagają się np. mieszkańcy Helu. Wiele osób nawet nie wie, że mieszka w pobliżu starolasu, a miasto zalega z opracowaniem polityki ochrony przyrody, gdy w tle toczy się walka o wycinkę drzew pod apartamentowce i hotele.
Starolasy w Polsce. Termin zgłoszeń upływa 31 maja
Od obecnego roku starolasy mają w Polsce obejmować 1 proc. lasów w zarządzie Lasów Państwowych, od kolejnego roku już 2 proc. Zmiany wchodzą na mocy unijnego rozporządzenia w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych z 2024 roku.
"Jest to krok w realizacji postulatów wzmocnienia ochrony 20 proc. najcenniejszych obszarów leśnych w Polsce. Lasy odgrywają kluczową rolę w walce z kryzysem klimatycznym i utratą bioróżnorodności. Zachowanie takich obszarów jest nie tylko wyrazem odpowiedzialności wobec przyrody, ale również inwestycją w ekologiczną przyszłość Polski i Europy" – czytamy na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Proces wyznaczania starolasów w Polsce ma zakończyć się do 30 czerwca 2026 r., zgłoszenia zbierane są 31 maja 2026 r. Wedle wiceministra Mikołaja Dorożały na gruntach Lasów Państwowych ten 1 proc. przekłada się na ok. 185 tys. ha objętych ochroną. W parkach narodowych to dodatkowe ok. 80 tys. ha.
Co to jest starolas?
Za starolas uznaje się obecność w składzie gatunkowym starych drzew mających na karku ponad sto lat, czyli te istniejące przynajmniej od 1916 roku. Dokładny wiek zależny jest od gatunku drzewa:
Nie oznacza to, że każde drzewo z setką na koncie liczy się jako starolas: samotne drzewa nie są brane pod uwagę. O tym, jaki las może zostać starolasem decyduje ponad 160 zmiennych, takich jak kompozycja gatunkowa, ilość martwego drewna, różnorodność, cechy zbliżone do lasu naturalnego, bogactwo drzew zapewniających schronienie dla ptaków… i tak dalej.
Wnioski o wyznaczenie starolasu można składać indywidualnie w ramach akcji "Zanim wytną twój las" na stronie Lasów i Obywateli (tutaj). Do tej pory w Polsce brakuje łatwych procedur, aby chronić otaczającą nas przyrodę, dlatego wiele inicjatyw to efekt kreatywności obywateli (np. projekt Połączonej Puszczy Polskiej).
Zobacz także
Problemy z ochroną lasów w Polsce, a przykład Helu
Starolasy będą rozsiane po całej Polsce i zostaną objęte ochroną od normalnego pozyskiwania drewna, nie licząc realizacji gospodarki leśnej ukierunkowanej na ochronę przeciwpożarową i walkę z inwazyjnymi gatunkami obcymi. To także ochrona przed ich utylizacją pod budowę w miejscach, gdzie brakuje ochrony przyrody, jak na Helu, o czym pisałem w reportażu.
"Czy wiecie, gdzie w Helu i w rejonie Helskiego Cypla znajdują się starolasy? Pewnie nie wiecie, bo Miasto Hel nie ma jeszcze opracowanej polityki ochrony przyrody, więc trudno mówić o jakiejś systemowej wiedzy w tym zakresie (...) zgłoszone na ten moment fragmenty helskich starolasów sąsiadują z różnymi, dość dziwnymi obszarami inwestycyjnymi. Zastanawiające jest również to, że obszary Agencji Mienia Wojskowego nie wszystkie są obejmowane ochroną, choć w wielu przypadkach spełniają kryteria starolasów. Ale to jeszcze można zmienić" – czytamy na profilu Hel Kocham.
Status starolasu chroni drzewa m.in. przed obchodzeniem prawa. Cytowany wyżej profil wyjaśnia to zjawisko: Ministerstwo Obrony Narodowej dopuszcza odlesianie na takie cele na podstawie wyjątków w ustawie o lasach i o ochronie gruntów rolnych i leśnych.
Nie przegap żadnej ważnej wiadomości i obserwuj nas w Google News!