Ile zarabia prezydent i poseł? Idzie podwyżka: prezydent 813+, urzędnik 180+

Rząd ogłosił podwyżki płac w budżetówce o 3 procent poprzez zmianę kwoty bazowej. Trzy procent podwyżki w budżetówce brzmi skromnie, dopóki nie pomnoży się tego przez zarobki ministrów czy marszałków.

Nowe założenia budżetowe gwarantują, że od 2027 roku najważniejsze osoby w państwie dostaną rocznie nawet kilka tysięcy złotych więcej. Nie mówimy tu oczywiście o nagłym pławieniu się w absurdalnych luksusach, ale nie można nie zauważyć, że bonus dla wierchuszki jest znaczący.

Dlaczego system premiuje polityków znacznie bardziej niż zwykłych urzędników? Jest skonstruowany tak, by rządzący na własnych decyzjach makroekonomicznych nigdy nie tracili. Podwyżka zapowiedziana na 2027 rok może i nie jest skokowa, ale z perspektywy portfela przeciętnego Polaka – całkiem atrakcyjna.

Rząd ogłosił nowe założenia budżetowe, zgodnie z którymi od 1 stycznia 2027 roku płaca minimalna wzrośnie do 4950 zł brutto (wzrost o 144 zł, czyli o 3 procent). Dokładnie o tyle samo – o 3 procent – zwiększy się fundusz płac w budżetówce poprzez podniesienie tak zwanej kwoty bazowej. Co ciekawe, dla wielu osób ta podwyżka jest rozczarowująco niska. Związki chciałyby znacznie więcej – ich zdaniem płaca minimalna powinna wzrosnąć do 5200 zł w 2027 roku.

I tu pojawia się pierwszy, systemowy zgrzyt. Zwykły urzędnik, nauczyciel czy pracownik socjalny zarabiający np. 6 tys. zł brutto, po zmianach może liczyć na maksymalnie 180 zł podwyżki miesięcznie. Dlaczego? Ponieważ w ich przypadku dodatkowe środki trafiają do ogólnego, wspólnego worka danej instytucji i są dzielone wedle uznania dyrekcji.

Wierchuszka państwowa takich problemów nie ma. Ich wynagrodzenia są powiązane z kwotą bazową sztywnymi, ustawowymi suwakami. Gdy rośnie baza, ich przelewy rosną automatycznie o konkretną, zagwarantowaną prawem kwotę. Dobrze pokazał to swego czasu sam szef MSZ, gdy ujawnił, ile zarabia. Kwota nie robi wrażenia, ale wzrost kwoty bazowej dorzuci najważniejszym urzędnikom po kilkaset złotych miesięcznie.

W efekcie tych "skromnych, trzyprocentowych" korekt, w skali roku najważniejsi ludzie w kraju zyskają po kilka tysięcy złotych.

Nowe stawki pensji brutto:

Wzrost płacy minimalnej do 4950 zł brutto to nie tylko wyższe pensje na dole i na górze drabiny społecznej. W polskim systemie prawnym płaca minimalna działa jak gigantyczny punkt odniesienia, do którego przypięte są dziesiątki innych opłat, kar oraz świadczeń. Kiedy rząd przesuwa ten suwak w górę, w całej gospodarce uruchamia się efekt domina.

Wyższe minimum oznacza wyższy dodatek za pracę w nocy – każda godzina przepracowana między 21:00 a 7:00 jest premiowana dodatkiem powiązanym ze stawką godzinową wynikającą z płacy minimalnej.

Rośnie też minimalne świadczenie chorobowe, bo podstawa wymiaru zasiłku nie może być niższa od minimalnego wynagrodzenia (po potrąceniu składek).

W górę idzie też maksymalna odprawa przy zwolnieniu grupowym, ograniczona do 15-krotności minimalnego wynagrodzenia, a także gwarantowane odszkodowanie za mobbing czy dyskryminację, które nie może być niższe niż ustawowe minimum płacowe.

Tu zaczynają się schody. Preferencyjny ZUS dla nowych przedsiębiorców (tzw. "Mały ZUS") jest bezpośrednio powiązany z płacą minimalną – podstawę stanowi 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. To nie pierwszy raz, gdy Mały ZUS idzie w górę, a wyższe minimum to automatycznie wyższe składki dla początkujących firm.

Tej samej logice podlegają kary. Grzywny z Kodeksu karnego skarbowego za spóźnienie z PIT-em, błędy w deklaracjach czy wykroczenia skarbowe są naliczane jako wielokrotność lub ułamek płacy minimalnej, więc od 2027 roku każdy mandat od fiskusa będzie po prostu droższy.

Droższe będzie też zapominalstwo kierowców – kara za brak OC samochodu osobowego przez okres powyżej 14 dni to równowartość dwukrotności płacy minimalnej. Jak pokazywaliśmy, skutki podwyżki płacy minimalnej w 2024 r. to wzrost też podatków i kar – i ten sam mechanizm zadziała ponownie.

I tak zamyka się to koło ekonomicznych współzależności. Kiedy politycy decydują o podniesieniu płacy minimalnej, podnoszą jednocześnie próg przeżycia dla najuboższych, ale też koszty prowadzenia biznesu dla mikrofirm oraz surowość kar administracyjnych.

A przy okazji – całkowicie legalnie, w białych rękawiczkach i za pomocą ustawowego automatu – dorzucają do własnych, i tak niemałych pensji, po kilkaset złotych miesięcznie. Bo przecież skoro wszystkim rośnie (albo przynajmniej rosną koszty), to władza przecież nie może zostać w tyle. Czysty, pragmatyczny i doskonale zaprojektowany mechanizm samonapędzający.